Amerikaans signaal over Bouterse

De VS waarschuwden gisteren openlijk voor een Surinaamse regering onder Bouterse. Het is prematuur, maar het signaal maakte indruk.

Terwijl Paramaribo ontwaakt en de ochtendspits op gang komt, verdringen drie mannen in de Domineestraat zich om De Ware Tijd, die grif van de hand gaat bij de straatventers. ,,Sa man, dat is tof (Tjongejonge, dat is heftig)'', mompelt een van hen hardop. Op de voorpagina van de krant staat prominent een grote foto van Desi Bouterse, lijsttrekker van de oppositionele NDP bij de komende verkiezingen van 25 mei. Daarboven de kop: `Regering VS: Geen samenwerking met een regering geleid door Bouterse'.

Het is nieuws dat inslaat in Suriname. Strubbelingen met de Nederlandse regering is men hier al jaren gewend, maar dat de Amerikanen zich zó duidelijk mengen in de Surinaamse zaak: dat is andere koek. De boodschap uit Washington laat dan ook niets te wensen over. ,,De VS en vele andere landen kunnen moeilijk banden onderhouden met een regering geleid door een veroordeelde drugsdealer'', laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Waarna een nauwelijks verkapt stemadvies volgt: ,,Wij hopen dat het Surinaamse volk een leider kiest die heeft bewezen zich te hebben gecommitteerd aan de democratie en democratische principes en die het land vooruit kan stuwen.''

Enigszins prematuur is de Amerikaanse actie wel. Suriname kiest in mei geen president, maar een nieuwe Assemblee. Het nieuw gekozen parlement kiest vervolgens het staatshoofd. Dat moet met tweederde meerderheid van zetels gebeuren en de kans dat Bouterses NDP dat aantal in één keer haalt, is onwaarschijnlijk. Toch is het niet onmmogelijk dat Bouterse het via een omweg alsnog tot staatshoofd schopt.

Als het parlement het namelijk niet eens kan worden over een presidentskandidaat, dan volgt er een Verenigde Volksvergadering waarin naast de assembleeleden honderden regionale en lokale volksvertegenwoordigers zitting hebben. Die kiezen met elkaar een president waarbij een gewone meerderheid genoeg is. Zo'n scenario, zo weet iedereen in politiek Paramaribo, wordt een onvoorstelbaar carrousel. Omkoping ligt op de loer en de uitslag is ongewis.

Het is helemaal niet ondenkbaar dat Bouterse in die situatie alsnog hoge ogen gooit. De voormalige legerleider doet het toch al voorbeeldig in de Surinaamse verkiezingsstrijd die de afgelopen weken in hevigheid is toegenomen. Zijn NDP heeft drie jaar lang geconcentreerd naar 25 mei 2005 toegewerkt en dat is te merken. Overal in het land wapperen de paarse partijvlaggen, het programma is tot in de kleinste afdelingskernen uitgediscussieerd, het binnenland is frequent bezocht, de partij trekt kiezers uit alle etnische groepen en wat het belangrijkste is: de NDP heeft grote aanhang onder jongeren. Bij deze groep, waarvan een groot deel voor het eerst naar de stembus gaat, is Bouterse ongekend populair.

Toch zijn er ook binnen de NDP mensen die inzien dat hun leider een blokkade kan vormen voor electoraal succes. Zijn veroordeling in Nederland vanwege drugshandel (er staat nog een vonnis van elf jaar en er loopt een internationaal opsporingsbevel) en zijn status als hoofdverdachte in het proces rond de Decembermoorden uit 1982 zijn blokken aan het been, hoe graag deze kwesties publiekelijk ook worden gebagatelliseerd. Maar Bouterse is machtig binnen de partij en heeft een rol op de achtergrond vooralsnog afgeslagen.

Een deel van het Surinaamse kiezersvolk zit er niet mee, maar de waarschuwing van de VS drukt de NDP met de neus op de feiten. De internationale gemeenschap, zo is hier in diplomatieke kringen op te tekenen, zal moeilijk accepteren dat Bouterse de scepter gaat zwaaien in Suriname. Maar ook non-gouvermentele organisaties voorzien een isolement voor het land als het ooit zover zou komen.

De publiekelijk opgeheven vinger uit Washington is een zegen voor het Nieuw Front (NF), de regerende coalitie die op verlies in de peilingen staat. Veel mensen vinden de regering-Venetiaan, sinds vijf jaar aan de macht, futloos, weinig daadkrachtig en onzichtbaar opereren. De Amerikaanse waarschuwing polariseert de strijd. De enige manier om Bouterse niet aan de macht te krijgen is het NF sterk houden, zo zal de boodschap van de `oude politiek' luiden. Bouterse van zijn kant zal juist onderstrepen dat de enige manier om veranderingen te bewerkstelligen massale steun voor de NDP vergt. Andere partijen, zoals de VVV-combinatie van oud-president Wijdenbosch of de alternatieve combinatie A1, dreigen daarvan de dupe te worden. Ze zullen de komende weken net zo hoog van de toren blazen als het NF en de NDP.

De verkiezingsstrijd in Suriname is definitief begonnen en zal `toffer' zijn dan ooit.