Vrouwen hebben belang bij Grondwet Europa

Net als de Nederlanders kunnen ook de Fransen zich bij referendum uitspreken over de Europese Grondwet. De Française Béatrice Majnoni d'Intignano meent dat vrouwen de uitslag kunnen bepalen.

Hoe zien de Europese vrouwen – 52 procent van het electoraat – hun positie als Europese burgers? Wat zullen ze stemmen? Als het een krappe stemming wordt, zal de houding van de vrouwen doorslaggevend zijn door de mate waarin ze al of niet gaan stemmen.

Politicologen beschouwen vaak de stemmen van de vrouwen als stemmen die geen verschil maken voor het geheel. Maar dan wordt vergeten dat `het andere geslacht' specifieke belangen heeft en dat er in het verleden ook op specifieke wijze is gestemd.

Franse vrouwen hebben generaal de Gaulle uit de lastige `onbeslist-situatie' gehaald waarin hij zich na de eerste stemronde met Mitterrand bevond in 1965. Deense vrouwen hebben als eersten in 1992 het Euroscepticisme geïntroduceerd. Zweedse vrouwen hebben eisen gesteld en garanties weten te verkrijgen om de ontmanteling van de verzorgingsstaat te voorkomen, voordat ze stemden voor aansluiting van Zweden bij de Europese Unie in 1995. Amerikaanse vrouwen hebben Clinton gesteund tijdens zijn herverkiezing.

`Europa' is op vier terreinen gunstig voor vrouwen.

Diverse richtlijnen hebben de vrijheden van vrouwen verbreid of verdiept. Ouderschapsverlof in het Verenigd Koninkrijk, gelijke behandeling wat betreft werk in Frankrijk.

De jurisprudentie van het Europese Hof zorgt voor handhaving en bescherming van deze rechten.

De Scandinavische landen vormen een sociaal en politiek model dat het meest feministische is ter wereld. Vrouwen zijn daar beter vertegenwoordigd in de politiek en spelen daar echt een belangrijke rol, met name op plaatselijk niveau. Het is een bijzonder sterk model wat betreft werkgelegenheid, groei, het vermogen om talen te spreken, op het gebied van informatie- en communicatietechnologie en globalisering. Het is een model dat ook elders goed zou kunnen functioneren.

Het Europees Parlement kent een hoog percentage vrouwen.

Vrouwen lijken niet veel om Europa te geven. Europa heeft vaak een mannelijk gezicht. Het terrorisme, het aanzienlijke geweld in de arme buitenwijken, de etnische conflicten in de Balkan, de problemen met de islam, en de publiciteit rondom al die zaken tonen vaak een agressief soort mannelijkheid die angst inboezemt voor globalisering en dus voor Europese eenwording.

De mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie maakt vrouwen nog ongeruster. Meer democratie in dat land betekent minder leger. Minder leger betekent minder laïcité (scheiding van kerk en staat). En minder laïcité betekent meer ruimte voor de islam. De terugkeer van de hoofddoek is al iets wat de Europese vrouwen onrust baart. Het zou kunnen dat Turkije over meer kracht beschikt om zijn model te verbreiden dan de Scandinavische landen.

Een vrouw heeft in de eerste plaats te maken met wat Europa doet om twee problemen op te lossen: de werkloosheid en het lage kindertal. Juist die problemen worden nogal onhandig aangepakt. Werkgelegenheid verbeteren vereist een hogere participatie van vrouwen die bedrijven en projecten kunnen leiden. Landen waar veel vrouwen werken hebben een hoger groeipotentieel en weinig risico op structurele werkloosheid. Zie de VS en Noord-Europa.

Europa heeft een historisch laag vruchtbaarheidscijfer: ongeveer één kind per vrouw in Oost- en Zuid-Europa (08, tot 1,2 afhankelijk van de streek), bij een gemiddelde van 1,45 kind per vrouw voor de hele EU. Er ontbreekt dus een kwart bij de overgang van de ene generatie naar de volgende. Een dergelijke demografische breuk getuigt van een niet eerder gekende crisis van de vrouwelijke identiteit in deze gebieden.

Om uit deze probleemsituaties te komen, moeten in de hele EU werk en gezin voor vrouwen beter met elkaar in overeenstemming worden gebracht. Frankrijk en Denemarken kunnen als model en als drijvende kracht dienen. De Franse vrouwen moeten zich daarvan bewust zijn bij het referendum.

Béatrice Majnoni d'Intignano is lid van de Franse Raad van economische analyse. Dit stuk verscheen eerder in Le Figaro.