Opera Norma een drama voor de diva

De opera Norma heeft gisteren in het Amsterdamse Muziektheater een dramatische première beleefd. Stersopraan Nelly Miricioiu moest na de pauze het zingen van de titelrol overlaten aan haar vervanger Lucia Aliberti. Het was voor het eerst sinds 1978 dat de Nederlandse Opera Bellini's Norma bracht.

In tranen stond Miricioiu gisteravond na afloop op het podium en omhelsde Aliberti. Vrijdagavond bij de generale repetitie had Aliberti al moeten invallen voor Miricioiu. Toen had Miricioiu een allergie op haar stembanden. Nadat die dit weekeinde was genezen, kreeg ze een zware keelontsteking.

Voor de pauze had Miricioiu nog wel gezongen, maar de fameuze aria Casta diva klonk op minder dan halve kracht. Daarna miste Miricioiu alle hoge noten en had ze ook in de laagte geen expressie meer, zodat Aliberti opnieuw vanaf het linker zijtoneel de rol moest zingen. Intussen beeldde Miricioiu Norma acterend uit, net als het publiek luisterend naar een bijzonder stijlvolle vertolking van Aliberti, die glorieerde in een sterk vervoerende slotscène.

De scène tijdens het applaus was hartverscheurend voor de diva. De droom van Miricioiu, na meer dan twintig jaar van fenomenaal succes in het Concertgebouw voor haar talloze Amsterdamse fans eindelijk een glanzende geënsceneerde belcantovoorstelling te zingen van de geliefde Norma, was uiteengespat. Miricioiu kon alleen maar alle eer geven aan Aliberti, die daarvan weinig wilde weten. Ze gaf haar bloemen aan Miricioiu, die niet met twee bossen op het podium wilde staan en er weer een doorgaf aan een koorlid.

Ook in de zaal liepen de emoties hoog op. Voor de twee sopranen was veel bijval, maar voor tenor Hugh Smith, dirigent Julian Reynolds en regisseur Guy Joosten was er een aanzwellend boegeroep. Aliberti heeft geen andere verplichtingen en kan voor de hele looptijd ter beschikking blijven. Ze zal Miricioiu vrijwel zeker nog twee keer moeten vervangen. Ze is begonnen zich de enscenering eigen te maken, zodat ze ook op het podium kan invallen. In de loop van de maand maakt de NPS tv-opnamen, een van de laatste voorstellingen is 2 april te horen op Radio 4.

Het falen van de diva gaf een extra unieke dimensie aan de gelaagde enscenering van Guy Joosten, die Norma brengt als een opera over opera, een Norma die voor èn achter de schermen van het theaterbedrijf over Casta diva gaat. Casta diva is niet alleen de aria waarin Norma de kuise godin aanroept, maar ook de sopraan zelf, de heilige operadiva. [Vervolg NORMA: pagina 11]

NORMA

Tenor is zingend gouden standbeeld

[Vervolg van pagina 1] Guy Joosten brengt in zijn enscenering van Norma drie zangers op het podium die een voorstelling van Norma gaan spelen, omgeven door impresario's, kleedster, een toneelmeester en een koor van fans die de diva telkens toejuichen. Sopraan, mezzo en tenor zitten achter drie kaptafels, hun uitvalsbases voor een voorstelling waarbij, net als in Pagliacci en op de wijze van Pirandello en Pinter, hun persoonlijke werkelijkheid en het verhaal van de opera samenvallen. Dubbel ontluisterend is het slot, waarin de tenor kiest voor de mezzo, het jongere evenbeeld van de sopraan. Zo stonden er gisteren uiteindelijk drie Norma's op het podium!

Uiterst gecompliceerd is de driehoeksverhouding tussen de druïdenpriesteres Norma, de jonge priesteres Adalgisa en de Romein Pollione. De vrouwen, die kuisheid hebben gezworen, hebben beiden een relatie met Pollione. Pollione is ook nog eens de bezetter van Gallië en bovendien heeft Norma hem twee kinderen gebaard. De werkelijkheid van de zangers is even complex: de tenor heeft relaties met sopraan en mezzo. Als dat uitkomt solidariseren de dames zich met elkaar en richten zich gezamenlijk tegen de tenor.

Joostens concept om de clichés in het operabedrijf te illustreren is op zichzelf een cliché, en leidt ondanks enkele ouderwetse en vakmatig sterk gemaakte superkitsch-scènes op dramatisch niveau tot weinig opzienbarends. De voorstelling is `Conceptualissimo!' en richt zich vooral op de Pavarotti-achtige tenor. Hugh Smith, met een imposante omvang, is een zingend gouden standbeeld en kweelt vaak met een overdreven schreeuwerige luidheid: `Tenorissimo!' Hilarisch is de scène waarin de grote viriele tenor zich door de bedrogen collega's als een watje laat wegsturen. Hij pakt zijn spulletjes in, ook zijn thermosflesje, zet zijn tas op schoot ziet eruit als een oud wijf.

Puur muzikaal leek het geheel eveneens vooral in dienst te staan van Joostens aanpak, want ook het zingen van Irini Tsirakidis (Adalgisa) had weinig te maken met echt belcanto. Dat hier Bellini's originele partituur klonk, was bij dit alles niet meer van belang.

Voorstelling: Norma van V. Bellini door de Ned. Opera en Ned. Kamerorkest o.l.v. Julian Reynolds. Decor: Johannes Leiacker; kostuums: Jorge Jara; regie: Guy Joosten. Gezien: 7/3 Muziektheater Amsterdam. Herh.: t/m 28/3 (uitverkocht). Radio 4: 2/4.

Zaterdags Bijvoegsel:

Hollands Dagboek van

Nelly Miricioiu