`Is jarenlang procederen dan de koninklijke weg?'

De bouwsector dacht over schikkingen inzake bouwfraude te onderhandelen met ministers die een mandaat hadden van de ministerraad. Maar een conceptakkoord ging naar de prullenbak.

Er was in principe overeenstemming met de twee meest betrokken ministers, Dekker (Ruimtelijke Ordening, VVD) en Peijs (Verkeer en Waterstaat, CDA). Ook de Amsterdamse burgemeester Cohen en oud-voorzitter van de Tweede Kamer Van Nieuwenhoven waren bij het laatste, finale gesprek met de bouwsector, vorige week dinsdag. En alle partijen waren ervan overtuigd dat ze een deal hadden, herinnert vice-voorzitter Ton Nelissen van ondernemingsvereniging Bouwend Nederland zich.

Beide ministers zaten er namens het kabinet, ze hadden er de vrijdag ervoor nog in de ministerraad over gesproken, aldus Nelissen. ,,Het initiatief om te onderhandelen over een schikking kwam nota bene van de overheid. Daarom zaten die ministers er. En minister Brinkhorst (Economische Zaken, D66) ondersteunde onderhandelingen om tot een schikking te komen ook.''

De bouw- en installatiebedrijven die bij illegaal vooroverleg en prijsafspraken betrokken waren, zouden gezamenlijk 1 procent van hun jaaromzet over 2001 beschikbaar stellen, was de uitkomst van dat overleg. Met een ondergrens van minimaal 50 miljoen euro. Daarnaast zouden de bouwbedrijven 15 miljoen euro beschikbaar stellen voor een door het rijk geïnitieerd studieproject over professionalisering van de bouwsector.

Er was dus een akkoord, of hadden beide ministers nog aarzeling of ze de ministerraad mee zouden krijgen?

,,We waren het erover eens dat er een hoofdlijnenakkoord lag. Het formele voorbehoud dat de achterbannen nog geraadpleegd moesten worden, werd wel gemaakt. Maar niet met de mededeling dat het mogelijk moeilijk zou liggen. Uiteindelijk zaten alle partijen er met een onderhandelingsmandaat. Sterker nog, de landsadvocaat zou al aan de slag gaan met het opstellen van een conceptovereenkomst. Met die deal zouden rijk, provincies en gemeenten afzien van een gang naar de rechter.''

Het liep anders in de ministerraad. Blijkbaar hadden beide ministers toch geen omschreven mandaat meegekregen?

,,Daarom voelde het ook als een klap in het gezicht. Natuurlijk mag een onderhandelingspartner terugkomen op conceptafspraken. Een deel van het kabinet vond die overeenkomst politiek toch onverstandig. Maar de opmerking van minister-president Balkenende, afgelopen vrijdag, dat het kabinet om principiële redenen kiest voor de koninklijke weg, is in de sector erg had aangekomen. Het was nota bene op verzoek van de overheid zelf dat we gingen onderhandelen. Is dan vervolgens, na het bereiken van een principeakkoord, jarenlang procederen en arbitreren de koninklijke weg? Als het zo principieel lag, had de overheid dat wel eerder, voorafgaand aan de onderhandelingen mogen aangeven. Daarom zijn de uitspraken van Balkenende in de sector ook zo hard aangekomen. Dit gaat een proces van jaren worden, een advocatenparadijs! Met alle consequenties van dien.''

En ook nog procedures tegen de boetes die de mededingingsautoriteit NMa gaat opleggen. Dat kost niet alleen de overheid, maar ook de sector toch oeverloos veel energie?

,,Het is onze intentie om tegen die NMa-boetes niet te procederen. Maar de kaarten komen nu mogelijk anders te liggen. Bedrijven zullen zich, met procedures van opdrachtgevers in het vooruitzicht, afvragen wat hun positie in die zaken is als ze geen procedures tegen die NMa-boetes voeren. Wat betekent het voor betrokken bedrijven als ze akkoord gaan met die NMa-boetes voor hun positie in andere civiele procedures?''