Een meer liberale visie op onderwijs is mogelijk

De commissie die het liberale manifest `Om de vrijheid' heeft geschreven, zou het liefst artikel 23 van de Grondwet afschaffen, omdat zij meent dat onderwijs op religieuze grondslag strijdig is met liberale principes. De overheid bepaalt dan wat goed is voor het volk en plaatst zich boven het volk. Een meer liberale visie is mogelijk. In deze visie is de overheid niet boven de burgers gesteld, maar hebben die burgers een aantal taken naar boven gedelegeerd. Zij zijn de principalen, de opdrachtgevers, terwijl de overheid agent is, uitvoerder of opdrachtnemer. De principalen geven de agent opdracht een aantal taken te vervullen, zoals het regelen en bekostigen van het onderwijs, en staan daar blijmoedig belasting voor af.

Een liberaal die het model van principaal-agent omhelst, zal dus beseffen dat groepen die eigen onderwijsvarianten wensen daar zoals iedereen belastinggeld voor afstaan en zal de overheid er niet van willen weerhouden belastinggeld naar die varianten door te sluizen. Zo'n liberaal zal de heren Wiegel en Rutte volgen en geen monopolie voor één soort scholen wensen maar concurrentie en verscheidenheid toejuichen.

Dit betekent niet dat de overheid verder niet mag ingrijpen. Een algemeen aanvaard argument voor overheidsingrijpen is het tegengaan van negatieve externe effecten, een term voor schade die iemand een ander toebrengt zonder schadeloosstelling te bieden. Diepe krenking kan daartoe gerekend worden, dus een discriminatieverbod kan boven de vrijheid van onderwijs gaan. Maar dat is geen reden bijzonder onderwijs, inclusief neutraal bijzonder onderwijs, de nek om te draaien.