`Dit is de Israëlische bezetting op zijn ergst'

De Palestijnen in Hebron geloven nog niet zoveel van de beloofde vrede. Dat komt door de onveranderde aanwezigheid van leger en kolonisten.

In tijden van voorspoed had Subhi Misleh in de kashba van de Palestijnse stad Hebron emplooi voor wel 20 baklawa- en qatayef-bakkers, maar de lokaal geroemde patisseur werkt nu alleen en denkt aan stoppen. In de verfwinkel van overbuurman Nasma Abu Shami kunnen de vijf-literblikken Histor-verf meegenomen worden voor de uitverkoopprijs van 20 shekel (3,5 euro). Na 40 jaar nering verlaat hij het doolhof van straten en stegen, waar honderden winkels de stalen luiken vergrendeld hebben.

Nasma Abu Shami, een vitale zeventiger: ,,Ik zie op Al-Jazira-tv dat het vrede is in Palestina, dat Abbas en Sharon in Sharm al-Sheikh een bestand hebben gesloten, maar hier op straat zie ik steeds meer Israëlische soldaten, steeds meer kolonisten, er wordt nog iedere dag geschoten en ik zie steeds minder klanten langs komen.''

Even verderop, in de Sharia al-Khalil, torent het gebouwencomplex van de joodse nederzetting Beit Hadassah hoog boven de kashba uit. Zijstraten en stegen rondom het gefortificeerde complex zijn gebarricadeerd met betonblokken, hekwerken, zandzakken en wachttorens. De doorgangen, waar de Hebronieten wel mogen komen, maar niet durven, zijn overdekt met netten van staal en golfplaten. Die zijn geïnstalleerd door het gemeentebestuur om te voorkomen dat de voetgangers door de kolonisten worden bekogeld met flessen, stenen, stront en overgoten met andere, ook menselijke vloeistoffen.

Hier wonen de radicaalsten der kolonisten, de zeer gelovige fanatici, die Hebron willen heroveren op de Palestijnen en op de gesloten luiken van de winkels beneden teksten hebben gespoten als `Dood aan de Arabieren' en `Sharon, Lily wacht op je'. Lily was de in 2000 aan longkanker gestorven echtgenote van premier Sharon, die door deze kolonisten doodgewenst wordt omdat hij de nederzettingen in de Gazastrook wil ontruimen.

De blokkades, de legerposten en de uitgaansverboden belemmeren de toegang tot het Graf van de Aartsvaderen, de Haram al-Khalil, met grote regelmaat. Deze schrijn, waar Abraham (Ibrahim in het Arabisch), zijn zoon Izaak, diens zoon Jacob en hun vrouwen Sarah, Rebecca en Leah, begraven liggen, is voor joden en moslims een zeer heilige plaats, ook omdat Mohammed hier voor zijn reis naar Jeruzalem heeft gerust, en een bron van spanningen. Die zijn sinds het einde van de jaren tachtig verergerd toen een groepje extreme kolonisten vanuit Kiryat Arba een oude school en een leegstaand ziekenhuis pal in het hart van Hebron bestormde en bezette. Een provocatie die geen Israëlische premier ongedaan durfde of durft te maken en in 1994 tot een bloedbad leidde toen Baruch Goldstein 29 moslims in de Ibrahimi-moskee doodschoot.

De 400 kolonisten in het illegale Beit Hadassah, gemarkeerd door de blauwwitte vlaggen met Davidster, worden op het ogenblik bewaakt door 1.200 militairen en het even illegale Kiryat Arba, dat in 1972 werd gebouwd, door 1.300 soldaten en politiemannen. 1.375 winkels en bedrijven in de buurt zijn op last van de militaire commandant of door gebrek aan clientèle gesloten. Het eeuwenoude hart van Hebron is verworden tot een spookstad.

De aanwezigheid van soldaten en grenspolitie rondom de Haram met een moskee en een synagoge is een permanente bron van klachten over toegang tot de gebedsruimten. De frustraties over de beperkingen leiden geregeld tot dodelijke schietpartijen en incidenten, zoals maandag toen een groepje Palestijnen met pistolen het vuur op grenspolitieagenten opende. Dat was geen aanval van Hamas of Islamitische Jihad, maar volgens de Israëlische inlichtingendienst Shin-Bet een min of meer willekeurige vergeldingsactie. Waarschijnlijk voor de dood een 16-jarige jongen, Sabri Jiroub, die volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie Bt'selem eerst werd verwond en vervolgens op straat liggend doodgeschoten, omdat hij een soldaat met een mes bedreigd zou hebben. Vorige week raakte een 14-jarig meisje zwaar gewond, dat werd beschoten toen zij te dicht bij een militaire post kwam.

,,Dit is de Israëlische bezetting op zijn ergst en niets wijst erop dat daar verandering in komt. Door de aanwezigheid van de kolonisten en de militairen, die speciale wegen naar het centrum hebben aangelegd, wordt het dagelijks leven en de economie van de hele stad ernstig geschaad'', legt Diab Sharabati uit. Hij is advocaat en algemeen secretaris van Fatah en zal waarschijnlijk door president Abbas worden benoemd als gouverneur van het district Hebron (600.000 inwoners, de 200.000 stedelingen meegerekend) op de Westelijke Jordaanoever. Door de bezetting en de afsluitingen heeft Hebron de textiel- en schoenenindustrie naar China zien verhuizen en is de bouwnijverheid ingeklapt; 65 procent van de beroepsbevolking is werkloos en zelfs de beroemde glas- en keramiekindustrie draait ver onder de maat.

,,We zien ook erg veel mismanagement en corruptie aan Palestijnse kant. Als aan deze situatie van verlamming door zowel Israël als de Palestijnse Autoriteit niet snel een einde wordt gemaakt, voorspel ik een enorme explosie van woede, een derde intifadah, heftiger dan de eerste en de tweede'', denkt Sharabati: ,,Detente, democratie, een nieuwe lente in het Midden-Oosten, te beginnen in Palestina, het zal allemaal wel, maar niet hier in Hebron en voorzover ik het kan overzien ook niet in Nablus en Jenin.''

Praat met de lunchgasten in restaurant Abu Mazen, met de marktkooplieden en de garagisten langs de uitvalswegen en het wordt Sharabati nagezegd. De aanwezigheid van leger en kolonisten in het hart van de stad, vooral het kleine aantal gevangenen dat nu toe is vrijgelaten, worden genoemd als bewijs dat er niets verandert.

Abdar Abu Tabele, eigenaar van een fabriekje dat plastic zakken maakt, vrijwilliger bij een instelling voor gehandicapten is gevraagd kandidaat te zijn voor Hamas bij de komende parlementsverkiezingen. Hij is net na een half jaar in Israëlische gevangenschap vrijgelaten. ,,Amerika en Europa dromen als zij denken dat de veranderingen hier komen op een manier zoals zij zich dat voorstellen. Ik zie op CNN en de BBC die verhalen over de cederrevolutie in Libanon en het bestand in Palestina. In Hebron, in Nablus, Jenin en Gazastad is, afgezien van presidentsverkiezingen, nog niets gebeurd, denk ik dan. Maar goed, ik ben optimistisch van nature en ik ben een gelovige, vreedzame islamiet. Ik denk dat er veranderingen op til zijn en die zullen hier in Hebron een sterk islamitisch karakter dragen. Als er in de zomer of het najaar Palestijnse parlementsverkiezingen gehouden worden dan gaan wij, de islamitische partijen Hamas en Islamitische Jihad, overtuigend winnen.''

Het district Hebron heeft tien parlementsleden in Ramallah. Nu allemaal leden van Fatah, de partij van wijlen Yasser Arafat en zijn opvolger president Abbas. Fatah-secretaris Sharabati: ,,Abu Tabele is een verstandig man. Slim van Hamas om hem naar voren te schuiven. Ik vrees voor Fatah dat hij gelijk zal krijgen.''