Couvade

Een attente lezeres uit 's-Hertogenbosch, gynaecoloog van beroep, wees me naar aanleiding van mijn column over de bevalling van mijn dochter op het verschijnsel van de couvade. ,,Tijdens deze couvade maken `uw heren van de schepping' het wel heel erg bont, vindt u niet?'' schreef ze.

Dat staat nog te bezien.

Ter gelegenheid van de Internationale Vrouwendag, die we vandaag vieren, kan het geen kwaad de couvade nader te analyseren. De lezeres had een artikel bijgevoegd uit een vermoedelijk uit de jaren twintig afkomstig boek, getiteld De man en de vrouw (,,in hun onderlinge verhoudingen en in hun betrekking tot de hedendaagsche maatschappij'').

Daarin wordt de couvade, ook wel mannenkraambed genaamd, als volgt omschreven: ,,Dit gebruik bestaat hierin dat de kraamvrouw zelf onmiddellijk na de bevalling aan haar werk gaat, dat in plaats daarvan de echtgenoot in bed gaat liggen, en zich daar, alsof hijzelf zwaar ziek was, door de familie en de huisvrienden, vooral echter door de kraamvrouw zelf (cursivering uiteraard door mij), laat bedienen en verplegen. Dit gebruik komt veel voor in Noord- en Zuid-Amerika, echter ook bij sommige volksstammen in China, bij de Nogaïers in den Kaukasus, op vele eilanden van den Indischen Archipel, en Herodotus heeft het reeds als een in Afrika voorkomend gebruik vermeld.''

Ook in moderne encyclopedieën staat de couvade nog steeds vermeld als een in sommige landen gangbaar gebruik. Zelfs in Baskenland komen er nog vormen van de couvade voor. Er zijn verschillende theorieën over het ontstaan van de couvade. Eén ervan is dat de vader op deze manier de boze geesten op zichzelf zou richten in plaats van op zijn vrouw.

Handig bedacht, heren!

Ik moet bekennen dat ik me zelfs (of misschien wel juist) op deze Internationale Vrouwendag moeilijk kan onttrekken aan de charme van dit helaas op de achtergrond geraakte gebruik. Het heeft iets onweerstaanbaars: het idee dat je als man na een zware, ook voor jou emotionele bevalling heerlijk in je hangmat kruipt, met de baby in je armen, terwijl je vrouw haar eigen rommel opruimt.

,,Als-ie aan de borst moet, roep ik wel'', zeg je tegen je vrouw, en je laat je verder alleen nog wakker maken om de cadeautjes van de kraamvisite in ontvangst te nemen, en om je te laten wassen door de kraamverpleegster.

Ik word steeds enthousiaster. Als dit gebruik in onze contreien ooit bestaan heeft, waarom hebben we het dan afgeschaft? Er kunnen toen nog geen feministen zijn geweest, dus we hadden er nog rustig een poosje mee kunnen doorgaan. Je zou zo'n couvade ook kunnen zien als het vergaren van krachten voor het allesbehalve eenvoudige vaderschap.

Trouwens, waarom de couvade niet uitgebreid tot andere terreinen van leven en dood? Bij voorbeeld: mijn vrouw ligt op haar sterfbed, ik trek haar eruit en ga er zelf inliggen, terwijl ik de krant laat weten dat ik graag doorbetaald wil worden voor de stukjes die ik tijdens mijn lijdensweg niet kan schrijven.

Ja, ik zou een perfecte couvader zijn.