Bush volgt uitstpraak van Internationaal Gerechtshof

De Amerikaanse president Bush heeft besloten zich te schikken naar een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van vorig jaar en de strafzaken tegen 51 ter dood veroordeelde Mexicanen te herzien.

Het hof in Den Haag meende in maart 2004 dat de VS de Mexicanen, die allen ter dood veroordeeld zijn wegens moord en/of verkrachting, bij hun arrestatie op hun consulaire rechten hadden moeten wijzen.

Mexico had tegenover het hof geklaagd niet te zijn ingelicht over de arrestaties, ook niet toen een van de arrestanten tegen de politie zei geen Amerikaans staatsburger te zijn. In een aantal gevallen kwam Mexico pas achter de arrestatie van zijn burgers toen deze al waren veroordeeld tot de doodstraf. Als Mexico was ingelicht over de arrestatie van zijn staatsburgers, dan hadden de arrestanten onder meer financiële of andere hulp kunnen krijgen.

Volgens het gerechtshof was dit een schending van artikel 36 van de Weense conventie van 1936, dat de VS in 1969 ratificeerden. Onder dit artikel zijn autoriteiten verplicht arrestanten te wijzen op hun recht op bijstand door hun eigen consulaat of ambassade. Een uitspraak van het hof is bindend, maar de partijen kunnen het oordeel naast zich neerleggen.

Hoewel de VS vorig jaar meenden dat het Internationaal Gerechtshof geen recht zou hebben zich met strafzaken te bemoeien, noch met het soevereine Amerikaanse rechtssysteem, heeft de regering-Bush nu toch besloten de 51 zaken te herzien. Volgens het ministerie van Justitie is het onder meer ,,in het belang van Amerikaanse staatsburgers in het buitenland'' om aan de uitspraak van het gerechtshof te voldoen. Ook zal naleving van de uitspraak buitenlandse relaties ten goede komen en de ,,betrokkenheid van de VS bij de rechtsspraak in de internationale gemeenschap onderstrepen''.

De uitvoering van de doodstraffen was sinds vorig jaar opgeschort – op de executie in mei van Osvaldo Torres Aguilera na. De overige zaken worden nu terugverwezen naar lokale rechtbanken. Die moeten bepalen of het ontbreken van consulaire bijstand van invloed is geweest tijdens de arrestatie, de ondervraging en het proces.

De zaak zorgt al enige tijd voor frictie tussen de VS en buurland Mexico. De Mexicaanse regering reageerde gisteren dan ook verheugd. ,,Zonder twijfel is dit een stap waar we naar hebben uitgezien'', aldus een regeringswoordvoerder. Hij zei dat Mexico beseft dat de straffen wellicht niet worden herzien, maar dat Bush' beslissing ,,meer in lijn met internationaal recht'' is.

President Fox van Mexico was van plan de zaak nogmaals te bespreken tijdens een bezoek van Bush volgende maand. In februari 2003 zegde Fox een staatsbezoek aan de VS af nadat een Mexicaans staatsburger werd geëxecuteerd.