`Rusland zal Moldavië wurgen'

Rusland heeft zich zeer nadrukkelijk in de Moldavische parlementsverkiezingen van gisteren gemengd. Na de nederlagen in Georgië en Oekraïne moest een voorbeeld worden gesteld.

Slagregen en dichte mist, grijze sneeuw die wegsmelt in enkeldiepe plassen. Geen weer om een president ten val te brengen. Nog lastiger: de Russen Roman, Dmitri en Aleksej kunnen Moldavië niet eens in. Ze moeten het vanuit een buurland organiseren.

Toch drinken de Russische spindoctors monter hun espresso in Tiraspol, hoofdstad van de door niemand erkende republiek Transnistrië. Aleksej is politicoloog, Dmitri jeugdactivist (we schatten hem op 35) en Roman `onafhankelijk expert' (zijn emailadres eindigt op kreml.org). Ze zijn hier om hun bijdrage te leveren aan de val van de de Moldavische president Voronin.

De communist Voronin was vier jaar geleden de lieveling van het Kremlin. Hij wilde nauwe banden met Rusland. Nu heeft hij de steven radicaal op Europa gericht. En op Roemenië, dat dezelfde taal spreekt als Moldavië.

De oorzaak is Transnistrië. Deze Russisch-Oekraïense enclave kwam in 1991 in opstand toen Moldavië zich bij het Roemeense broedervolk dreigde aan te sluiten. Een burgeroorlog eiste zo'n duizend levens. Transnistrië handhaafde zich sindsdien onder de paraplu van een Russisch legertje, dat zich heeft ingegraven in een oud fort bij de stad Bender.

In november 2003 weigerde Voronin op het allerlaatste moment een akkoord te tekenen over hereniging met Transnistrië, omdat het van Moldavië de facto tot het jaar 2020 een Russisch protectoraat zou maken. Sindsdien is het het oorlog. ,,Hij is een volslagen idioot, we willen koste wat kost van hem af'', zegt de Moskoviet Aleksej Martoelov.

Het Kremlin voerde de druk op Moldavië de afgelopen weken gestaag op. Het dreigde met sancties: hoge prijzen voor Russisch gas, hoge importtarieven voor Moldavische wijn en tabak – de enige exportprodukten van het land – en een visumplicht voor de honderdduizenden al dan niet illegale Moldavische gastarbeiders in Rusland. Het Kremlin steunde de Moldavische oppositie met spindoctors en geld. Voronin zette op zijn beurt zo'n honderd Russische `spionnen' het land uit. Dit weekeinde liep de temperatuur verder op: drie treinwagons met `spontane' Russische verkiezingswaarnemers werden bij de grens verzegeld, op een zijspoor gerangeerd en aan een trein naar St. Petersburg gekoppeld.

,,Wat als Moldavië honderd Amerikanen had uitgezet?'', foetert Martoelov. ,,Het Pentagon had meteen een kannoneerboot de Dnjestr op gestuurd.'' Zijn actieradius is nu noodgedwongen tot Transnistrië beperkt.

Transnistrië – ook wel de PMR – is een langgerekte strook land aan de Dnjestr, de bevolking bestaat uit zo'n 55 procent Oekraïeners en Russen en 40 procent tamelijk onderdrukte Moldaviërs. Het heeft een presidentieel paleis met een granieten Lenin op het voorhof, een rood-groen-rode vlag en een eigen munt, de Transnistrische roebel. Wat het mist is internationale erkenning: om te reizen, moeten burgers kiezen voor een Russisch, Oekraïens of Moldavisch paspoort.

Het is een ministaatje met een markante voorkeur voor tanks, uniformen, eeuwige vlammen en ronkende slogans. Bij de tank van Tiraspol is het op zaterdag een komen en gaan van bruidsparen die zich huiverend voor dit nationale monument laten fotograferen. Het enige dat de grauwheid van woonkazernes en pokdalig afvalt breekt, zijn bloedrode slogans als `Onze kracht: eenheid!' en `Welkom in Tiraspol, heldenstad en hoofdstad van PMR'. Een discotheek tegenover het presidentiëel paleis geeft op een bord aan wat bezoekers zoal bij de vestiaire moeten afgeven: pistolen, handgranaten, messen, injectienaalden en bokshandschoenen. Transnistrië is een smokkelparadijs dat het economische leven van zijn buurlanden permanent ontregelt.

De taak van Roman, Dmitri en Aleksej is vandaag Moldavische onderdanen van Transnistrië met bussen over de grens te rijden om tegen Voronin te stemmen. De Moldaviërs hebben geen reden om pro-Russisch te zijn: Transnistrië sluit hun scholen en schendt routineus hun mensenrechten. Maar Voronin stelde een blokkade in die de contacten over de rivier compliceert, dus denken de Russen dat de Moldaviërs tegen hem zullen stemmen.

Overtuigend begint de operatie zondagochtend niet. We staan voor het theater van Tiraspol om het vertrek van een bus Moldavische jongeren bij te wonen. Een cameraploeg van de grootste Russische tv-zender ORT interviewt de modieus geklede jeugd. ,,We willen onze burgerplicht vervullen'', zegt een jongen. ,,Iemand moet de dictator Voronin stoppen.''

,,Heb je een cabineshot?'' vraagt de ORT-interviewer. Zijn cameraman heeft een cabineshot. De tv-ploeg verlaat de bus, wij blijven zitten om te zien hoe de jeugd zijn stem uitbrengt. De bus rijdt om drie huizenblokken heen en stopt, iedereen stapt uit. ,,Wij zijn Russen, we mógen helemaal niet stemmen in Moldavië'', giechelt een meisje.

Spindoctor Roman Konoplov schaamt zich niet voor deze vertoning. ,,Ach, een show voor de televisie hoort erbij'', grinnikt hij. En inderdaad: 's avonds ziet heel Rusland op het avondjournaal hoe jeugdige Moldaviërs zich tegen Voronin keren. Operatie geslaagd.

Wat Roman zelf van Moldaviërs denkt? ,,Ze waren altijd iemands kolonie, iedereen keek neer op Moldavische boertjes. Ze hebben de mentaliteit van slaven die zich tegen hun oude meesters afzetten.'' Maar van hun laatste meester – Rusland – zijn ze nog niet af. Aleksej Martoelov erkent dat het Kremlin in Moldavië geen `positieve kandidaten' heeft: niemand is pro-Russisch. En dat Voronin deze verkiezing mogelijk zal overleven.

Punt is dat er een voorbeeld moeten worden gesteld nu Georgië en Oekraïne een pro-westerse koers varen. Het kleine Moldavië is ideaal. Het liefst ziet Aleksej een langdurige politieke crisis.

Mocht dan niet lukken, dan zal Rusland Moldavië economisch wurgen. Aleksej: ,,Jullie westerlingen staan om ons te glimlachen, maar geloof me: ditmaal is het ernst. We gooien onze markt dicht en zetten hun gastarbeiders Rusland uit. Dan zal je zien hoe snel het daar revolutie is.''