`Premier Wiegel' scoort in Ermelo

De timing van VVD-erelid Hans Wiegel was dit weekeinde als vanouds. Hij verscheen op een partijbijeenkomst, en sprak over bestuurlijke vernieuwing en het liberaal manfifest.

Daar was hij dan. Afgelopen zaterdag tijdens een voorzittersdag van de VVD in Ermelo maakte het liberale erelid Hans Wiegel, omstuwd door camera's, zijn entree in de Heerlickheijd van Ermelo. Voor het eerst sinds de dood van zijn tweede vrouw, die net als zijn eerste vrouw door een verkeersongeluk om het leven kwam, trad Wiegel in de openbaarheid. De afspraak was maanden geleden al gemaakt, maar de timing was als vanouds perfect.

De afgelopen dagen was de oud-lijsttrekker (debuterend in 1972) en oud-vice-premier (1977-1981, kabinet Van Agt-Wiegel) weer eens in het nieuws geweest over een mogelijke terugkeer naar Den Haag, maar dan als premier, ,,want dat ben ik nog nooit geweest''. In Elsevier en Trouw liet Wiegel in het midden of hij terug zou keren. Wel nam hij stelling over bijvoorbeeld de artikel-23 discussie over de vrijheid van onderwijs. Anders dan partijgenoten Van Aartsen, Verdonk en Hirsi Ali vindt Wiegel dat het bijzonder, dus ook het islamitisch onderwijs, niet aan banden moet worden gelegd.

Een mogelijke terugkeer van Wiegel naar het Binnenhof zorgt zowel in de media als in de partij altijd voor enige opwinding. Velen in Ermelo zeiden desgevraagd best wat te voelen voor `premier Wiegel'. Alleen fractievoorzitter Van Aartsen liet zich niet uit over dergelijke opties. ,,Ik zie de heer Wiegel, die ik goed ken, niet als concurrent'', aldus Van Aartsen. Ook over de door journalisten geopperde tandem-optie (Wiegel premierskandidaat, Van Aartsen fractievoorzitter) liet de fractievoorzitter zich niet uit.

Wiegel wordt door veel partijgenoten nog altijd gezien als een politicus die haarfijn aanvoelt wat er onder het volk leeft. En dus wordt er extra goed geluisterd als Wiegel spreekt. Wiegel zette nog eens op een rijtje hoe hij denkt over bestuurlijke vernieuwing. Hij haalde uit naar minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) en diens plannen voor de gekozen burgemeester en een nieuw kiesstelsel. Maar ook het eigen liberaal manifest kreeg er van langs: Wiegel is – net als Van Aartsen – tegen nog meer gemeentelijke herindeling. Hij is – anders dan Van Aartsen – tegen een gekozen formateur (,,een verlate oprisping uit de jaren `60 van de vorige eeuw'') en hij is tegen het referendum. ,,Door op staatsrechtelijk terrein zoveel overhoop te halen, dreigt een scheef en eenzijdig beeld van het nieuwe manifest. Dat is extra jammer omdat naar mijn gevoel de burgers heel andere prioriteiten stellen'', aldus Wiegel. Wiegel riep de Senaatsfractie van de VVD op om op 22 maart tegen het uit de Grondwet halen van de kroonbenoeming van de burgemeester te stemmen, zodat de invoering van een direct gekozen burgemeester vertraging oploopt. Net als Van Aartsen vindt Wiegel dat de burgemeester een krachtig bestuurder moet worden.

Wiegels kwalificaties oogstten beduidend meer applaus dan het verhaal dat Van Aartsen die ochtend in Ermelo had gehouden. De kamercentralevoorzitter van Den Haag bijvoorbeeld, oud-europarlementariër Wijsenbeek, was het van harte met Wiegel eens. Wijsenbeek denkt dat de gekozen formateur als wisselgeld in het manifest is gezet, zodat deze kan worden ingeleverd en de rest van bestuurlijke vernieuwing overeind kan blijven. Wijsenbeeks Groningse collega Engelsman is het met hem eens. ,,Die gekozen formateur, dat is niks.'' En de Sneker fractievoorzitter Wigman: ,,Die gekozen burgemeester, da's geen goed idee.''

Wiegel werd ten slotte nog door de zaal ondervraagd over zijn toekomstplannen. Ook daar zeilde hij handig omheen. Hij zei dat er niemand tussen hem en Van Aartsen in zou komen te staan. ,,Ook niet het lijsttrekkerschap?'' vroeg een journalist. ,,Dat is niet iemand'', zei Wiegel, ,,dat is iets.''