Ziekenhuizen, bibliotheken, natuurparken - weg ermee!

Het valt niet mee nog veel ratio te ontdekken in de uitlatingen van Saparmurat Niyazov, alias Türkmenbasi (Vader van alle Turkmenen), de in eigen land vergoddelijkte president van de Centraal-Aziatische republiek Turkmenistan. Deze week beval de Vader vrijwel alle ziekenhuizen, vrijwel alle bibliotheken en alle natuurparken te sluiten.

,,Onze geëerde leider Saparmurat Türkmenbasi de Grote'', zoals hij onveranderlijk in de Turkmeense media wordt aangeduid, gaf de opdracht tussen neus en lippen door in een toespraak tot regionale overheidsdienaren. De president stelde dat ,,vrijwel alle opgeleide medische werkers'' zich nu al in Asgabat bevinden. Ergo: ,,In de regio's volstaan diagnosecentra. Zij sturen de mensen naar Asgabat voor behandeling. Alle andere ziekenhuizen in het land moeten worden gesloten.''

Turkmenistan, een woestijnland dat vooral leeft van de productie van gas, is meer dan veertien keer zo groot als Nederland en even groot als Spanje. Het telt 4,8 miljoen inwoners, van wie er 525.000 in Asgabat wonen. Maar 4 procent van de grond is geschikt voor landbouw.

Ook de bibliotheken zijn niet langer nodig, aldus Niyazov ,,Tegenwoordig leest niemand meer boeken en niemand gaat naar de bibliotheek. Laten we alle bibliotheken sluiten, behalve de centrale bibliotheek en die voor de studenten.'' En natuurparken – daar zit volgens Türkmenbasi al helemaal niemand op te wachten. ,,Waarom zijn die nodig? In de Sovjet-tijd zijn er veel ingericht. Maar we hebben ze niet nodig, dus laat de mensen hun vee daar maar grazen, dan zijn ze nog van nut.''

Een week na zijn bevel de ziekenhuizen te sluiten liet Niyazov overigens Duitse artsen invliegen. Ze opereerden hem aan zijn linkeroog. Alles ging gelukkig goed – en dat was, zo meldde de Turkmeense televisie, een ,,zaak van vreugde voor heel het volk dat ongeduldig op hem heeft gewacht''. Aan de andere kant van de wereld plantte uit pure vreugde over de succesvolle operatie een Turkmeense alpinist de vlag van zijn land op de top van de Aconcagua, de hoogste berg van Amerika.

Türkmenbasi spant al vele jaren de kroon waar het de verheerlijking van zijn eigen persoon betreft – zijn cultus overtreft die van wijlen Roemenië's Ceausescu, wijlen Noord-Korea's Kim Il Sung en wijlen Mao Zedong. In Turkmenistan heet de maand januari naar de president Türkmenbasi en heet de maand april naar wijlen zijn moeder. Een derde maand heet naar zijn eigen bijbel, de Ruchnama, dat al zijn wijsheden bevat, verplichte lectuur voor elke burger, elke dag geciteerd op alle voorpagina's en elke dag onderwezen op alle scholen.

Tegelijk is Turkmenistan – Stalins Disneyland, zoals Der Spiegel het land eens noemde – een dictatuur als die van Ceausescu, Kim Il Sung en Mao. Vorig jaar beval Türkmenbasi op zo veel mogelijk plaatsen camera's te plaatsen: ,,Als er een vlieg rustig langszoemt moeten we dat weten.'' Niet uit gebrek aan vertrouwen natuurlijk, maar ,,om wanorde te voorkomen''.