Vraag maar aan de huiswerkhulp

Steeds meer scholieren maken hun huiswerk met een professionele begeleider. Hun ouders hebben geen tijd of geen zin in ruzie. De vraag `heb je je huiswerk gemaakt' roep bij veel pubers irritatie op.'

``IK VRAAG mijn vader niet zo snel iets als ik m'n huiswerk maak. Hij komt altijd met te veel details of begint een lang verhaal over iets wat helemaal niet belangrijk is. Bovendien: het zijn wél je ouders. Dat zijn dezelfde mensen die zeggen dat je om 1.00 uur thuis moet zijn. Daar neem je minder snel wat van aan.''

Jaap Verhees (17), leerling in 4 havo van het Arentheem College in Arnhem, heeft veel zes minnen en een vijf. Hij kan wel wat extra hulp gebruiken. Maar als zijn ouders over huiswerk beginnen, krijgt hij steevast ruzie met ze. ``Als ik een proefwerk heb, zeg ik dat thuis nooit. Want dan gaan ze steeds als ik iets wil gaan doen, lopen zeiken: `En hoe zit het dan met je proefwerk?'''

Jaap krijgt nu drie middagen per week huiswerkbegeleiding op het Arentheem College. Met elf andere leerlingen en twee begeleiders zit hij na schooltijd in een geschiedenislokaal te blokken. Mét kopje thee en speculaasje. ``Ik ben dan dus van kwart over acht tot zes uur alleen maar bezig met school. Maar het moet wel. Ik wil niet blijven zitten.''

Het Arentheem College zorgt voor de faciliteiten, de begeleiding is in handen van de Studiekring, een particulier instituut met dertien vestigingen verspreid over het land. De Studiekring heeft dit schooljaar al ruim 500 leerlingen begeleid. Het huiswerkinstituut bestaat vijf jaar en heeft zestig medewerkers: docenten, oud-docenten en leraren in opleiding. Ze hebben een training gevolgd in `de Studiekring manier van werken'. Centraal daarbij staat een onderwijsmodel dat de Studiekring heeft ontwikkeld met een psycholoog en pedagogen van de Universiteit van Utrecht. Oud-docent Marjan Buijtenhuijs, nu werkzaam bij de Studiekring, kan er goed mee uit de voeten. Buijtenhuijs geeft met veel plezier 20 tot 25 uur huiswerkbegeleiding op het Arentheem College. ``Ik kan leerlingen met problemen echt de aandacht geven die ze nodig hebben. Dat kon ik als docent voor de klas nooit.''

Commerciële huiswerkinstituten als de Studiekring schieten als paddestoelen uit de grond. Waren er twee jaar terug nog vierhonderd, nu zijn er al zevenhonderd huiswerkinstituten. En steeds vaker werken ze samen met scholen. ``Tien jaar geleden werden huiswerkinstituten door de meeste scholen nog met argusogen bekeken'', zegt Vincent van Dijk, oprichter van het informatieplatform huiswerkbegeleiding.nl. ``Docenten waren soms jaloers op collega's die in de middag- en avonturen met deze commerciële tak van sport bezig waren. Maar vandaag de dag is het vanzelfsprekend dat mentoren ouders doorverwijzen naar een huiswerkinstituut.''

EENLINGEN Behalve grote instituten als de Studiekring, Het Studiecentrum (dertien vestigingen en 450 leerlingen) of Horn & Wittenburg, (driehonderd leerlingen in Amsterdam en Haarlem) zijn er eenlingen zoals Astrid Speek en Miriam Thaens. Oud-docent in het hoger beroepsonderwijs Astrid Speek heeft een bijgebouwtje naast haar huis in Doetinchem ingericht als huiswerkplek. Daar zitten dagelijks gemiddeld 18 middelbare scholieren hun huiswerk te maken.

Thaens, oud-docente Nederlands en Duits, heeft twee kamers van haar huis in Eindhoven zo ingericht dat kleine groepjes leerlingen er hun huiswerk kunnen maken. Er is ook een aparte pauzeruimte, mét computer. Haar eerste twee leerlingen kreeg ze via een bekende docent. ``Toen is het balletje vanzelf gaan rollen'', zegt Thaens.

Ouders brengen hun kinderen om uiteenlopende redenen, zegt Thaens. ``Maar ik denk dat veel ouders het ook wel makkelijk vinden dat ze zo de confrontatie met hun kind uit de weg kunnen gaan. Alleen al de vraag `heb je je huiswerk gemaakt' roept bij veel pubers irritatie op. Bij mij weten ze meteen als ze hier over de drempel stappen: ik ga huiswerk maken. Geen discussie mogelijk.''

Volgens Van Dijk van het informatieplatform komen ouders eenvoudigweg niet aan huiswerk maken toe: ``Zeker als beide ouders werken, hebben ze vaak 's avonds geen puf meer om ook nog achter de repetitie Frans van hun zoon aan te gaan. Dan is het beter om het huiswerk uit handen te geven. Dat brengt rust in het gezin.''

ZELFSTANDIGHEID Maar het Tweede Faseonderwijs is ook debet aan de roep om professionele huiswerkbegeleiding. Leerlingen zijn lang niet altijd in staat om de gevraagde zelfstandigheid in praktijk te brengen, zegt Ivo Richaers, oud-docent Engels en een van de drie directeuren van de Studiekring. De huiswerkinstituten besteden daarom veel aandacht aan studievaardigheden zoals leren plannen. De onderwijsvernieuwing heeft daarnaast ook ouders onzeker gemaakt, zegt Richaers. ``Veel ouders kúnnen hun kinderen niet meer helpen. Kinderen komen thuis met: `Mam, ik heb een P.O. buiten mijn profieldeel'. Of: `Dat staat niet meer in mijn P.T.A.' Ouders hebben geen flauw idee wat hun kind bedoelt'', zegt Richaers. ``Ouders proberen hun kind bij Engels te helpen door samen grammatica in het hoofd te stampen. Maar de docent Engels heeft liever dat z'n leerling een Engels boek leest of naar de Engelse televisiezender kijkt.'' En neem een noviteit als de grafische rekenmachine. ``Onmisbaar in de klas, maar ouders weten niet hoe het werkt'', zegt collega-directeur Joris Blankers.

Sanne de Graaf (17) heeft echt het gevoel dat ze iets heeft geleerd als ze om zes uur naar huis gaat. De vwo-leerlinge zit na schooltijd in hetzelfde lokaal als Jaap Verhees op het Arentheem College. Ze staat er met vijf onvoldoendes beroerd voor. ``Als ik thuis ben en ik moet een moeilijke som maken, ga ik meestal wat anders doen. Computeren ofzo.'' Tijdens de huiswerkbegeleiding schiet ze op dat soort momenten een begeleider aan. Meestal die met kennis van exacte vakken. ``Ik heb het profiel natuur en gezondheid gekozen, omdat ik medicijnen wil studeren. Maar daar zitten veel pittige vakken in. Mijn ouders kunnen me daarmee niet helpen.''

Bij Jaap thuis is de sfeer verbeterd sinds hij begeleiding krijgt. ``Ik zeg het thuis nog steeds niet als ik een proefwerk heb, maar m'n ouders vragen ook niet meer naar m'n huiswerk. Ze gaan ervan uit dat dat hier gebeurt.''

Maar commerciële huiswerkbegeleiding is niet voor iedereen weg gelegd. ``Instituten worden steeds professioneler en veelzijdiger en dat is ook in de tarieven terug te zien'', zegt Van Dijk van het informatieplatform. De ouders van Sanne en Jaap betalen 200 euro per maand voor drie middagen per week. Volgens Van Dijk een gemiddelde prijs. Maar een heel bedrag voor ouders met een kleine beurs. ``Voor minder draagkrachtigen is huiswerkbegeleiding inderdaad een behoorlijke greep in de portemonnee'', zegt Van Dijk. ``Wij merken wel dat ouders steeds meer bereid zijn om de soms hoge kosten van huiswerkbegeleiding te betalen. Ik hoor wel eens schrijnende verhalen van ouders van buitenlandse afkomst die 's avonds een extra baan hebben om ervoor te zorgen dat twee van hun kinderen naar een huiswerkinstituut kunnen gaan. Aan de andere kant: als die kinderen daarna met een prachtig diploma op zak lopen, dan is voor deze mensen een belangrijk levensdoel gehaald.''

Van de 500 middelbare scholieren die begeleiding krijgen via de Studiekring, zitten er nog geen 50 op het vmbo. Concurrent Het Studiecentrum heeft meer vmbo'ers, maar nog altijd een minderheid. ``Ik denk dat de kosten meespelen'', zegt Blankers van de Studiekring. ``Ouders van vmbo-leerlingen zijn over het algemeen toch minder draagkrachtig dan ouders van vwo'ers. Aan de andere kant hebben niet alle vmbo'ers baat bij huiswerkbegeleiding.''

Dat zegt ook directeur Luc van Liempt van Het Studiecentrum: ``Wij trekken vooral vmbo'ers die de theoretische leerweg doen. De praktijkgerichte vmbo'er heeft een ander soort hulp nodig.''