Rechtvaardige cakeverdeling

Vergaderen, mensen zouden het niet moeten doen. Als mensen bij elkaar gaan zitten om beslissingen te nemen, om afspraken te maken over samenwerking of over de manier waarop allerlei zaken verdeeld moeten worden, gaan ze smerige spelletjes spelen. Ze gaan heel strategisch allianties aan met sommigen, ze sluiten anderen buiten, en ze zijn daarbij vooral uit op hun eigenbelang.

Ilja van Beest van de Universiteit Leiden doet onderzoek naar de manier waarop mensen in onderhandelingssituaties coalities vormen. Hij maakt graag een vergelijking met het verdelen van stukken cake. 'Stel dat er drie mensen, alledrie even hoog in de hiërarchie, bij elkaar zitten en er staan zes stukken cake op tafel. Als ze die zouden verdelen op de manier waarop tijdens de meeste vergaderingen beslissingen worden genomen, dan komt het erop neer dat twee mensen elk drie stukken krijgen, en de derde niks.' Want in het algemeen, legt Van Beest uit, is het op vergaderingen zo dat de meeste stemmen gelden, ook al wordt dat niet altijd expliciet gezegd. 'Dus als twee mensen zeggen: de verdeling gebeurt op onze manier, dan kan die derde daar niets aan doen. Zie het maar als een auto met drie stuurtjes: als twee mensen naar links sturen, dan gaat die auto naar links. Dan maakt het niet meer uit wat de derde persoon doet.'

Veel hangt wel af van de manier waarop zo'n 'cake' wordt aangeboden, blijkt uit Van Beests onderzoek. 'Als de cake voor drie mensen in negen stukken gesneden is, zie je dat iedereen gewoon drie stukken krijgt. Want dan kun je wel met zijn tweeën een coalitie vormen, maar dan moet de een vier stukken nemen en de ander vijf - en het blijkt dat mensen binnen een coalitie geen oneerlijkheid verdragen, zelfs niet als het hun opbrengst vergroot. Kennelijk is eerlijkheid een strategisch smeermiddel in coalitievorming.'

Volgens Van Beest gaan zulke principes ook - júíst - op als er geen cake verdeeld moet worden, maar tijd, geld, arbeidskracht, werkkamers, computers, wat al niet. 'En omdat de manier waarop een en ander gepresenteerd wordt zo belangrijk is, heeft degene die de agenda van een vergadering bepaalt dus heel veel invloed. Die kan mensen tot bepaalde oplossingen verleiden.'

En aan zulk immoreel gerommel moet u meedoen? Doe het niet. Breng uzelf niet in een situatie waarin u smerige spelletjes moet spelen - of de kans loopt te worden buitengesloten. Sluit uzelf buiten. Blijf lekker thuis en koop desnoods een hele cake voor uzelf.