Onafhankelijke artsen zijn moeilijk te vinden 1

Er is een tijd geweest waarin dokters, onbelemmerd door managers, nieuwe behandelingen konden voorschrijven of uitvoeren. Zij wisten immers wat goed was voor de patiënt en wat konden de schaarse managers in de gezondheidszorg daar tegenin brengen? Maar geleidelijk viel het de in aantal fors toenemende bestuurders op dat absoluut volmaakte medicijnen of super succesvolle ingrepen een jaar later al weer waren verlaten, eenvoudig omdat ze niet bleken te werken.

Zo ontstond de indruk dat er nogal wat dokters waren die zomaar wat beweerden. Over zin en onzin van de medische handelingen konden de managers niet in discussie gaan, wel over de kosten en zo ontstond de budgettering. Sommige dokters gingen vervolgens zorgvuldiger om met de keuze van nieuwe behandelingen, andere gingen op de oude voet door tot op de dag van vandaag. Hoe lossen we dit op? De gezondheidszorg economen Brouwer en Rutten lieten ons in NRC Handelsblad van 1 maart hun oplossing weten: we moeten een instituut oprichten dat onafhankelijk vaststelt wat de optimale behandeling is van de verschillende patiëntengroepen. Dat lijkt een prachtige oplossing, maar dat is het niet. Het probleem zit in het woord onafhankelijk. Ervaringen in de afgelopen laten zien dat het bijzonder moeilijk is onafhankelijke onderzoekers of dokters te vinden die voor een medisch tijdschrift of een bijeenkomst van dokters een overzicht kunnen geven over wat nu de optimale behandeling is. Zij hebben meestal dikke banden met de industrie en dit blijkt zo vaak voor te komen dat voor veel onderwerpen het niet mogelijk is een onafhankelijke onderzoeker te vinden. Dit heeft men trachten op te lossen door van de schrijvers en sprekers te vragen te vermelden door welke industrieën zij betaald worden. Dat wordt nu braaf gedaan en velen menen dat zij door deze `transparantie' ineens een onafhankelijke expert zijn geworden. Voor colleges voor de beoordeling van nieuwe geneesmiddelen blijkt het ook moeilijk onafhankelijke dokters te vinden. Tijdens expert-bijeenkomsten van de Europese beoordelingsorganisatie voor geneesmiddelen, EMEA, hoorde ik van Britse en Scandinavische onderzoekers weleens goed onderbouwde argumenten, maar de experts van overige landen lazen niet zelden teksten voor van papier waarop het logo van een firma voor mij duidelijk zichtbaar was.

Helaas moet ik Brouwer en Rutten teleurstellen: hun oplosing maakt geen schijn van kans.