Krarspeelster Tsehaytu Beraki zingt weer

Wat hebben een Nederlandse punkgitarist en een oude zangeres uit de Hoorn van Afrika met elkaar te maken? Onder normale omstandigheden niks, maar als die gitarist Terrie Ex heet en de zangeres een uit Eritrea gevluchte Rotterdamse is, wordt het anders. Dat deze Terrie een brede smaak had was al bekend door de fusies die de Ex door de jaren waren aangegaan met Tom Cora, Han Bennink en Ab Baars. Improvisators net als zij, maar wel afkomstig uit de jazzhoek.

De open blik van de gitarist blijkt andermaal als hij eind jaren '90 met zijn vrouw Emma Fischer het label TERP opricht en begint met het uitbrengen van een snarentrio uit Mali. En als hij hoort van een zangeres uit Eritrea, besluit hij maar eens op de thee te gaan.

Tsehaytu Beraki, rond de zestig inmiddels, zingt eigenlijk niet meer, maar dankzij Terrie's enthousiasme toch maar weer wel. Waarbij zij zichzelf op de `krar' begeleidt, een harpachtig tokkelinstrument met een kaal en droog geluid. In bijna vier jaar legt zij genoeg liedjes vast voor een dubbel-cd. Ruim 2 uur muziek gevat in een kleurrijk boek van 82 pagina's, het is een enorme luxe vergeleken met de twee singletjes die zij in 1972 vast mocht leggen in Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië dat toen al tien jaar in oorlog was met de vrijheidstrijders van Eritrea, de geboortegrond van de zangeres.

Welke rol zij in die oorlog speelde wordt door deze documentaire absoluut niet duidelijk. Dat Tsehaytu Beraki een sterke en geëmancipeerde vrouw was is zonneklaar, ze joeg dronken soldaten zonder pardon haar tent uit. Andere zaken blijven echter vaag. Hoe denkt ze achteraf over haar wervingsliedjes voor het Eritrese bevrijdingsleger ELF? En waarom keerde ze na de vrede begin jaren '90 nooit naar haar vaderland terug?

Als ze in het gezelschap van Emma Fischer eindelijk een bezoek aan Eritrea brengt, inclusief de biertenten in Asmara waar ze destijds zong, blijken velen zich haar nog te herinnneren. Maar dan wel van haar lieve liedjes zoals Mejmeria Feqri over de liefde van Adam en Eva.

Slechts één van de geïnterviewden verstoort de idylle door eraan te refereren dat Beraki door de rebellen aan het front soms ter verantwoording werd geroepen voor haar wervingsliedjes.

Beraki praat liever over `salaam' vrede dus, zowel `daar' als in Rotterdam. Zand erover, het nare verleden, het werkt perfect, voor zolang het duurt.

Vrije geluiden, VPRO, Ned.3, 11.00-12.00u.