DE WEDUWEN VAN SREBRENICA

Tien jaar geleden, in juli 1995, werden bijna 8.000 Bosnische moslims uit Srebrenica door de Bosnische Serviërs vermoord. Sinds het einde van de oorlog in Bosnië zijn 18.000 lichamen opgegraven in meer dan 300 massagraven, verspreid over Bosnië.

Op 10 november 2004 erkende de regering van de Servische Republiek voor het eerst sinds Srebrenica dat zij 'deelt in het lijden van de nabestaanden van de slachtoffers van Srebrenica en haar oprechte spijt en excuses betuigt voor de tragedie die hun is overkomen'.

De vrouwen van Srebrenica zijn getuige geweest van deze tragedie. Ze waren aanwezig bij de selectie in Potocari: vrouwen en kinderen naar rechts, mannen naar links. Jongens die groter waren dan 1.50 m. werden gescheiden van hun moeders. De vrouwen werden afgevoerd naar Tuzla. Kort daarna vernamen zij dat 2.000 lichamen van moslims waren teruggevonden in een graf bij Srebrenica.

De oorlog is voorbij, maar de vrouwen van Srebrenica zoeken nog steeds naar de stoffelijke resten van hun mannen en zoons. De identificatie van de slachtoffers vindt plaats in koelcellen, met behulp van DNA-onderzoek. Alle vrouwen wachten op het verlossende telefoontje, waarna ze het lichaam kunnen identificeren aan de hand van resten van kledingstukken.

Op 31 maart 2003 is tegenover de fabriek van Potocari een gedenkteken opgericht. Op het kerkhof daarnaast zijn inmiddels 1.304 mannen begraven. Alle vrouwen hopen maar één ding: dat ze hun geliefden een waardige begrafenis kunnen geven op het kerkhof van Potocari.

Een ander deel van de vrouwen van Srebrenica woont in de buitenwijken van Sarajevo. Het zijn de vrouwen die tijdens de massadeportaties in het oosten van Bosnië zijn verkracht. Ze wonen in een door Nederlanders gebouwd vluchtelingencentrum, alleen met hun schaamte. In mei van dit jaar moeten ze vertrekken, want de gemeente gaat de woningen verkopen. De vrouwen brengen hun dagen in ledigheid door, ze zitten en zwijgen. Ze drinken koffie, roken sigaretten. Ze lijden aan slapeloosheid, duizelingen, hyperventilatie. Ze lachen nooit.