Louter voor ceremonie, maar wel belangrijk

De Engelse stad Bath heeft een gekozen burgemeester. Maar wel een andere dan in Nederland is bedacht. ,,Het is een deeltijdfunctie van één dag in de week.''

Vervroegd gepensioneerd gymnastiekleraar Roger Symonds (53) is de 777ste burgemeester van de Engelse stad Bath. In mei vorig jaar werd hij op deze post gekozen voor slechts een jaar. ,,Mijn functie is niet politiek maar ceremonieel'', zegt de Liberal Democrat. ,,Mijn bevoegdheden zijn beperkt tot het vertegenwoordigen van de stad, het ontvangen van hoogwaardigheidsbekleders, het openen van winkels, het bijwonen van liefdadigheidsdiners en dergelijke. Maar binnen dit beperkte programma probeer ik toch een boodschap uit te dragen. Ik heb als motto gekozen: `Een stad zonder vooroordelen'.''

Hoe gaat de burgemeestersverkiezing in Bath in z'n werk?

,,Ik ben niet gekozen door de bevolking, maar door de zogenoemde Charter Trustees. Bath was vroeger een zelfstandige gemeente, maar is in 1996 opgegaan in de gemeente Bath en North East Somerset. Deze nieuwe gemeente kreeg geen burgemeester, maar een ambtelijk hoofd van de gemeenteraad, de zogenoemde chair. Om de burgemeestersfunctie in Bath toch te behouden, werden de Charter Trustees in het leven geroepen, een comité dat de historische waarden en tradities van de stad in ere probeert te houden. De trustees zijn 32 gemeenteraadsleden, allemaal afkomstig uit Bath. Ze vertegenwoordigen ieder een wijk. De Charter Trustees kiezen elk jaar een voorzitter die tevens burgemeester is.''

Hoe is de verhouding tussen de burgemeester en de chair? Werken zij samen?

,,Nee, eigenlijk niet. In sommige opzichten is er zelfs sprake van concurrentiestrijd, bijvoorbeeld als er uitnodigingen voor feestelijkheden en reizen worden verdeeld. Volgens het protocol gaat de chair dan voor. Bij de gemeentelijke herindeling was het ook de vraag of de band met zusterstad Alkmaar via Bath of de nieuwe gemeente moest lopen. Uiteindelijk heeft de burgemeester deze historische functie behouden.''

Worden alle burgemeesters in het Verenigd Koninkrijk volgens dezelfde procedure gekozen?

,,Nee, er bestaat hier een zeer pluriform systeem. In 2002 is besloten het oude systeem af te schaffen, waarbij gemeenten bestuurd werden door raadscomissies en er geen uitvoerend en integrerend college was maar alleen een ceremoniële burgemeester. Gemeenten moesten kiezen uit drie modellen: een direct gekozen burgemeester met een eigen kabinet, een direct gekozen burgemeester met een raadsmanager of een ambtelijk leider met een bestuurscollege. De meeste gemeenten, waaronder Bath en North East Somerset, hebben gekozen voor het derde model, waarbij er een ambtelijk leider is die de gemeenteraad voorzit en die bij het staken van de stemmen een beslissende stem heeft.''

Wat vindt u van het plan om in Nederland de gekozen burgemeester in te voeren?

,,De enkele gekozen burgemeesters die er in mijn land zijn, schijnen het goed te doen. En een gekozen burgemeester is natuurlijk veel democratischer. Ik ben een Liberal Democrat, hoe kan ik anders dan dit steunen? Maar ik zie ook risico's: één persoon krijgt veel macht in handen. De controle op zijn functioneren moet wel goed geregeld zijn.''

Nederlandse burgemeesters zijn soms ook korpsbeheerder. Hoeveel invloed hebben burgemeesters in het Verenigd Koninkrijk op het terrein van openbare orde en veiligheid?

,,Ikzelf heb daarop geen enkele invloed, maar ook mijn gekozen collega-burgemeesters hebben op dit terrein weinig te zeggen. De politie is een taak van de nationale overheid, wat overigens niet wil zeggen dat politiefunctionarissen in dienst zijn van de staat. Ze worden benoemd door de Kroon.''

Hoe kunt u toch uw invloed doen gelden op het bestuur van Bath?

,,Met een budget van 108.000 pond (ruim 157.000 euro) en tweeënhalf personeelslid kan ik niet veel ondernemen. Het burgemeesterschap is ook maar een deeltijdfunctie van één dag in de week, die ik vervul naast werkzaamheden voor de Association of Liberal Democrat Councillors (Vereniging van liberaal-democratische gemeenteraadsleden, red.). Maar ik ben een gerespecteerd ingezetene van de stad en lid van verscheidene lokale besturen. Op die manier kan ik toch wat invloed uitoefenen.''

Dit is het tweede deel van een serie over gekozen burgemeesters. Het eerste deel is verschenen op 26 februari.