De stroman is gemakkelijk ingezet

Malafide praktijken met BV's en verdachte stichtingen zijn moeilijk te controleren. Dat moet anders. Het kabinet heeft vandaag besloten om de toetsing vooraf te vervangen door een permanente screening.

Iedereen die wel eens een BV heeft opgericht, de statuten of de samenstelling van het bestuur heeft gewijzigd, is er mee vertrouwd. De notaris vraagt bij het ministerie van Justitie een `Verklaring van geen bezwaar' aan, die wordt afgegeven door de afdeling bestuurszaken van het ministerie. Het is een tijdrovende en vrij kostbare (90,75 euro) administratieve handeling, die geen enkele zin heeft om het doel - tegengaan van misbruik van rechtspersonen - te bereiken.

De regeling is niet waterdicht, omdat bonafide bestuurders van BV's en NV's zich gewillig laten toetsen en malafide lieden moeiteloos het preventieve toezicht kunnen ontduiken. Ze gebruiken een `stroman' zonder criminele antecedenten om een BV op te richten, kopen op de vrije markt een zogenoemde plank-BV (een lege BV waarvan de juridische structuur in tact is) of ze laten een BV in een ander EU-land registreren

waarmee ze in Nederland aan het werk mogen zonder zich bij Justitie te hoeven melden. Britse Ltd`s, geregistreerd op de Kanaaleilanden, zijn via internet moeiteloos te koop.

Misbruik met BV's kan vele vormen aannemen. Het kan gaan om carroussels van BTW-fraude, ontduiking van belastingen of sociale premies, oplichting van klanten of crediteuren, faillissementsfraude, malafide handel of kapitaalvlucht. Directeuren of aandeelhouders kunnen in telkens andere BV's opduiken zonder dat er maatregelen tegen hen genomen worden. Na de aanvankelijke toets voor de Verklaring van geen bezwaar vindt geen verder toezicht op

BV's plaats. Op stichtingen en hun bestuurders wordt helemaal geen toezicht uitgeoefend.

Dat moet anders, vindt het kabinet, en vanmiddag heeft het kabinet ingestemd met een voorstel van de ministers Donner, Zalm en staatssecretaris Van Gennip om het toezicht op rechtspersonen radicaal om te gooien. Deels ter bestrijding van fraude, deels om misbruik voor de financiering van terroristische activiteiten beter te kunnen aanpakken. Niet langer een momentopname bij de oprichting, maar een doorlopende screening gedurende de levensloop van een rechtspersoon.

In het nieuwe systeem worden notarissen en Kamers van Koophandel verplicht om alle kerngegevens over bestuurders van rechtspersonen te melden. Justitie gaat deze gegevens permanent koppelen met bestanden van de Belastingdienst, het UWV en andere instanties. Als de gegevens niet kloppen, volgt een boete. Door het wegvallen van de preventieve toetsing wordt het makkelijker en goedkoper om een BV op te richten, maar de controle wordt scherper en permanent. Bovendien zullen buitenlandse BV's en stichtingen onder het justitiële toezicht gebracht worden en krijgen personen die eerder veroordeeld zijn, een bestuursverbod.

Er werden in 2003 43.000 BV's in Nederland opgericht en 64.000 aanvragen voor een Verklaring van geen bezwaar gedaan. Daarvan werden er slechts 300 geweigerd. In Nederland bestaan 200.000 stichtingen. Verreweg de meeste stichtingen hebben een ideeël doel, maar er bestaan stichtingen gericht op fiscale ontduiking en er zijn verdenkingen dat religieuze stichtingen, gelieerd met moskeeën, gebruikt worden voor de financiering van subversieve activiteiten. Tot nu toe kan de overheid slechts de tegoeden van dergelijke stichtingen verbieden, zoals in het recente verleden met enkele moskee-stichtingen is gebeurd.