Cosmic blijft in handen van politiek

Wil Cosmic zijn subsidie terugkrijgen, dan moet het Amsterdamse theater snel met een nieuwe directeur komen. Maar het theater zit te vast in de politiek.

Cosmic Theater was tot voor kort een klein theater in de Amsterdamse Nes, een steeg achter het Rokin. Het bracht een paar kleine voorstellingen per jaar, doorgaans niet van wereldschokkende kwaliteit. Sinds de brandweer vorig jaar de zaal afkeurde, is Cosmic voornamelijk een merknaam, in afwachting van een nieuw vast honk.

Toch werd eergisteren in de Amsterdamse gemeenteraad een fiks debat over Cosmic gevoerd, waarbij wethouder Hannah Belliot (Cultuur) onder vuur kwam te liggen. Het bestuur van Cosmic had begin februari directeur Khaldoun Elmecky ontslagen, twee uur nadat Belliot een extra subsidie van 2,5 miljoen euro voor een nieuw onderkomen door de gemeenteraad had geloodst. De raad was boos op Belliot en op het bestuur omdat deze de crisis geheim hadden gehouden. Belliot trok geprikkeld de extra subsidie in.

Vanwaar al deze heisa over een theatertje met een gering bereik? Dat komt doordat Cosmic een Belofte is; een Multiculturele Belofte. De helft van de grote steden bestaat uit allochtonen, maar ze nemen nauwelijks deel aan het culturele leven. Het Nederlandse theater is spierwit, en dat is jammer. Vreemde culturen brengen andere vormen mee, zoals Urban theater bijvoorbeeld, en een cultureel divers theater zou beter de verhalen van de gekleurde steden kunnen vertellen. Theater moet op de een of andere manier de buitenwereld weerspiegelen om zijn urgentie te behouden. Cosmic is het meest prominente instituut op het gebied van multicultureel theater. Daarom is het belangrijk, en wordt het - ondanks de artistiek weinig opzienbarende prestaties - krachtig ondersteund door de politiek.

Maar in de politiek krijg je nooit iets voor niets. Cosmic is groot gemaakt door John Leerdam, inmiddels Kamerlid voor de PvdA. Leerdam is altijd veel meer een netwerker en politieke masseur geweest dan een theatermaker. Hij werd dikke vriendjes met voormalig staatssecretaris Rick van der Ploeg (Cultuur), die multiculturele kunst tot een van de speerpunten van zijn beleid maakte. In wethouder Belliot vonden Leerdam en Van der Ploeg een trouw opvolger als beschermvrouwe van Cosmic. In het bestuur hebben Belliot en Leerdam hun partijgenote Ing Yoe Tan gezet, Eerste kamerlid voor de PvdA. Rondom Cosmic heeft zich een steeds hechter netwerk van politici, consultants en andere mensen uit het bedrijfsleven gespannen. Vandaar ook de grote aandacht van de gemeenteraad. Dat heeft zijn voordelen: Cosmic krijgt veel steun en geld, en speelt ook wat private funding betreft een voortrekkersrol.

Maar het politiek geknuffel heeft ook een nadeel: Cosmic is altijd te veel een politieke - en te weinig een kunstinstelling geweest. En de politiek ziet kunst altijd eerder als een maatschappelijk middel dan als doel op zich. De ontslagen directeur Elmecky, een apolitieke outsider, zou daar verandering in brengen, en het artitieke niveau opkrikken. Met zijn ontslag, en de benoeming van de a-artistieke consultant Ocker van Munster als interim, is Cosmic echter weer terug bij af. Wil Cosmic zijn afgepakte 2,5 miljoen verbouwsubsidie terugveroveren, dan moet het bestuur snel met een nieuwe (interim-) directeur komen, bij voorkeur iemand met artistiek gewicht. Maar met de huidige politieke bemoeienis zal die benoeming waarschijnlijk eerder een politieke zijn dan een artistieke.