Australiërs verwerpen `koning'

De Britse kroonprins Charles bezocht deze week Australië en vertrekt morgen naar Nieuw Zeeland. Zijn bezoek wakkert de republikeinse gevoelens down under aan.

,,Elke keer als `koning' Charles van Australië ter sprake komt, gaan meer mensen republikeins denken'', stelde de Australische Republikeinse Beweging tevreden vast. De Britse kroonprins bezocht deze week het land waarvan zijn moeder het formele staatshoofd is. Uit opiniepeilingen blijkt dat meer dan de helft van de Australiërs een republiek voorstaat.

Een halve eeuw geleden was er down under nog een sprookjesachtige bewondering voor de monarchie, die door de afstand met Groot-Brittannië bijna mystieke vormen aannam. Honderdduizenden stonden in Melbourne en Sydney langs de kant van de weg om een glimp van de piepjonge koningin Elizabeth te kunnen opvangen. Toen Charles met Diana in 1994 Australië was er eveneens veel belangstelling, al probeerde een man de kroonprins aan te vallen met een spuitbus.

Deze week trok Charles echter aanzienlijk minder aandacht. Met de vaak schaapachtig overkomende kroonprins werd vooral de draak gestoken. Kranten drukten foto's af van de prins terwijl hij in het woestijnachtige Alice Springs een uit golfplaten opgetrokken toilet inspecteerde en een larve weigerde te eten. Ze interviewden balorige jongeren die de toekomstige koning, tevens aanstaande bruidegom, hadden uitgenodigd voor een met bier overladen vrijgezellenavond. Die zou de prins zich zijn leven lang niet meer vergeten, beloofden ze. Uiteraard kwam hij niet opdagen.

De Australiërs kijken intussen wel vol bewondering naar `hun' Mary. De in Australië geboren Deense kroonprinses brengt deze week met haar echtgenoot prins Frederik eveneens een bezoek aan Australië. De mooie 33-jarige Tasmaanse, die vorig jaar in pracht en praal in Kopenhagen trouwde, lijkt op een reïncarnatie van Charles' omgekomen ex-echtgenote Diana. Televisiejournaals besteden zes maal zoveel aandacht aan het Deense paar als aan de eigen prins. Het door controverses omgeven aanstaande huwelijk van Charles met zijn oude geliefde Camilla Parker Bowles geldt duidelijk niet als vorstelijk sprookje.

Minister van Gezondheid Tony Abbott vertelde prinses Mary bij een galalunch in Sydney dat ,,ze de wereld herinnerde aan de magie van monarchie''. ,,Een constitutionele monarchie is een prachtig stabiel systeem in een moeilijke en steeds veranderende wereld'', zei Abbott.

Ook de conservatieve premier John Howard vindt dat de monarchie in Australië stabiel is. Hij verwees deze week nog eens naar het bindende referendum van 1999. Toen stemde 55 procent van de Australiërs nog voor het behoud van de monarchie.

Republikeinen zeggen dat Howard dat de uitslag van dat referendum door een verkeerde vraagstelling beïnvloedde. De Australiërs werd niet een eenvoudige keuze tussen monarchie en republiek voorgelegd. Ze moesten kiezen tussen het handhaven van de geldende monarchie of een staatsvorm waar de president door de Australische volksvertegenwoordiging zou worden benoemd.

Charles zal vandaag in de hoofdstad Canberra een toespraak houden. Verwacht wordt dat de kroonprins zal zeggen dat hij misschien nooit koning van Australië zal worden. De Australiërs moeten daarover volgens Charles zelf moeten beslissen. Hij zou daar, naar verluidt, een `relaxed gevoel' bij hebben.

Morgen vertrekt Charles naar Nieuw Zeeland. Ook daar wordt zijn rol als toekomstig koning in twijfel getrokken. Uit een opinieonderzoek van Television New Zealand bleek gisteren dat een kleine meerderheid (53 procent) niet wil dat hij koning van Nieuw Zeeland wordt. Bovendien is een parlementaire commissie bezig aan een constitutionele inventarisatie. Het lijkt een voorbode voor een nieuwe staatsvorm.