Arme zuigelingen sterven ongezien

Jaarlijks sterven er drie miljoen zuigelingen die gered zouden kunnen worden. Het Britse medisch tijdschift The Lancet begint vandaag een campagne voor kraamzorg in de armste landen.

Elk uur sterven er 450 pasgeboren kinderen. Van de 130 miljoen kinderen die jaarlijks ter wereld komen, overlijden er vier miljoen in de eerste maand, één miljoen op de eerste dag. Driekwart van die zuigelingen zou met gerichte, relatieve goedkope interventies kunnen worden gered.

Die kraamzorg in de armste landen zou ook bijdragen aan een algehele versterking van de plaatselijke gezondheidszorg. Het aantal doodgeboren kinderen – nog eens vier miljoen per jaar – zou erdoor dalen. Het aantal moeders dat in het kraambed sterft – ruim een half miljoen per jaar – zou verminderen.

Dat betoogt het Britse medisch tijdschrift The Lancet vandaag in een serie van vier artikelen over zuigelingensterfte. De serie maakt deel uit van een campagne tegen kindersterfte die het blad twee jaar geleden is begonnen. Destijds inventariseerde The Lancet hoe de sterfte van kinderen onder vijf jaar drastisch kon worden verlaagd. Dat heeft geleid tot de oprichting van een Global Partnership voor Child Survival. Academici en organisaties werken daarin samen om die aanpak toe te passen in de 42 landen waar negentig procent van alle kindersterfte zich voltrekt.

The Lancet komt vandaag met de aanvullende serie over zuigelingenzorg omdat het blad dat als een leemte in de kinderzorg beschouwt. Zuigelingen worden in de gezondheidszorg van arme landen stelselmatig verwaarloosd, schrijft hoofdredacteur Richard Horton in een redactioneel commentaar. ,,Het terugdringen van zuigelingensterfte staat niet hoog op de mondiale agenda''. De meeste zuigelingen die doodgaan, sterven ,,ongezien en ongeregistreerd''. In veel Afrikaanse landen krijgen baby's na een week, of soms zelfs pas zes weken een naam, omdat de ouders rekening houden met vroegtijdig overlijden.

Negenennegentig procent van de zuigelingen die sterven, wordt geboren in arme en minder rijke landen. Tweederde van die ter dood veroordeelde baby's komt uit het het dichtbevolkte Zuid- en Centraal-Azië en uit zwart Afrika. In die regio's is bij het verminderen van de zuigelingensterfte de laatste tien tot vijftien jaar nauwelijks vooruitgang geboekt. Nergens is het percentage zuigelingen dat overlijdt zo hoog als in Afrika ten zuiden van de Sahara.

Bij het terugdringen van de kindersterfte, betogen de wetenschappers in The Lancet, is de laatste decennia grote vooruitgang geboekt. Het risico dat kinderen voor hun vijfde overlijden is tussen 1960 en 1990 gehalveerd. Lidstaten van de Verenigde Naties hebben afgesproken dat de kindersterfte voor 2015 nog eens met tweederde zal worden teruggebracht. Volgens The Lancet is dat alleen haalbaar als meer aandacht aan zuigelingen wordt besteed.

Bij het aanpakken van de kindersterfte hebben internationale organisaties als de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het kinderfonds van de VN (Unicef) zich in ontwikkelingslanden vooral gericht op het terugdringen van longontsteking, diarree, malaria en ziektes die met inentingen kunnen worden voorkomen. Dat zijn belangrijke doodsoorzaken na de eerste levensmaand. De zorg in de eerste maand is volgens The Lancet de laatste twintig jaar veronachtzaamd.

Mondiaal gezien zijn de belangrijkste oorzaken van zuigelingensterfte: vroeggeboorte (28 procent), ernstige infecties (26 procent) en verstikking (23 procent). Een laag geboortegewicht is vaak de achterliggende oorzaak. Sterfte onder zuigelingen en moeders komt meestal voort uit armoede. In de landen met de hoogste zuigelingensterfte krijgt maar 14 procent van de armste vrouwen tijdens de bevalling een minimale vorm van medische bijstand. Verloskundige noodhulp en nazorg kunnen ze meestal helemaal vergeten.

Simpele, relatief goedkope interventies kunnen jaarlijks circa drie miljoen kinderen redden, betogen de wetenschappers in The Lancet. Om negentig procent van de zuigelingen in de 75 zwaarst getroffen landen aan medische bijstand te helpen, is jaarlijks 4,1 miljard dollar nodig, bovenop op de huidige uitgaven van 2 miljard dollar per jaar. Dat is nog geen anderhalve dollar per patiënt. Volgens The Lancet is het een morele plicht om eindelijk eens werk te maken van de verwaarloosde zuigelingenzorg.