Welsprekend verteller zonder woorden

In Waar is de taart?, een prentenboek voor kinderen van vier tot zes jaar, worden zonder woorden wel tien verhaaltjes tegelijk verteld. Thé Tjong-Khing kreeg er gisteren de Woutertje Pieterse Prijs 2004 voor.

Thé Tjong-Khing heeft voor zijn prentenboek Waar is de Taart? de Woutertje Pieterse Prijs gewonnen voor het beste jeugdboek van 2004. Hij is de eerste die de prijs krijgt voor een boek zonder tekst.

Juryvoorzitter Jan Terlouw overhandigde gistermiddag de prijs (15.000 euro) op een bijeenkomst in De Balie in Amsterdam. ,,De prijs gaat dit jaar niet naar woorden'', aldus Terlouw. ,,Hij gaat naar een groot illustrator, naar iemand die zeer welsprekend, zonder een woord te gebruiken, een verhaal vertelt.'' Volgens Terlouw worden in het bekroonde boek de woorden geen moment gemist. ,,De kinderen zullen meer ontdekken van de grappen die de schepper ons voorlegt dan de ouders. Een veelzijdig man, deze illustrator.''

De tekenaar kwam na enige aarzeling breed grijnzend naar voren, omringd door fotografen. ,,Ik ben heel vereerd en kan bijna niet geloven dat ik ben uitgekozen.''

Waar is de taart? is een prentenboek voor kinderen van vier tot zes jaar. Vanaf het omslag zet Thé Tjong-King in een bos een stuk of tien verhaaltjes in werking waarvan de diefstal van een taart door twee rattenboefjes de belangrijkste is. Meneer en mevrouw hond zetten de achtervolging in, en iedere dubbele bladzijde laat het bos in een volgend stadium zien. Twee kikkertjes zijn aan het voetballen, een aap wijst naar de hoed van mevrouw poes, en een bijna onzichtbare meneer kameleon wandelt met een bloemetje in zijn hand. Op de laatste, twaalfde, bladzijde komt alles bij elkaar en eet iedereen taart.

Volgens Terlouw waren niet alle 166 voor de prijs ingezonden titels goed. ,,De fantasie stelde nogal eens teleur, de taal was nogal eens pover, originaliteit was nogal eens afwezig.'' De jury selecteerde vijftien boeken, waaronder Griekse mythen van Imme Dros, de roman Negen open armen van Benny Lindelauf, Ted van Lieshouts Papieren museum en het informatieve Waarom een buitenboordmotor eenzaam is van Joke van Leeuwen. Iedereen was unaniem over Thé Tjong-King.

De tekenaar zei blij te zijn om een prijs te krijgen voor het eerste boek dat hij helemaal alleen heeft gemaakt. ,,Ik heb het wel eens eerder geprobeerd met een boek met teksten, maar ik ben geen schrijver.'' Thé Tjong-Khing (1933) begon in 1957 als tekenaar bij de Toonder Studio's, waar hij onder andere de Bommelstrips tekende. Later werkte hij voor tijdschriften als Taptoe, Tina, Pep en Vrije Balloen. Sinds de jaren zeventig illustreert hij kinderboeken, zoals die van Burny Bos, Guus Kuijer, Miep Diekmann, Carry Slee, Els Pelgrom (Kleine Sofie en Lange Wapper) en de serie Vos en Haas van Sylvia Vanden Heede. Hij kreeg drie Gouden Penselen en vijf Vlag en Wimpels/Eervolle Vermeldingen. Ook ontving hij in 1987 de NIC-Illustratorenprijs en in 1997 een speciale prijs van het Stripschap.

Volgens schrijfster Imme Dros heeft de jury een uistekende keus gemaakt. Dat het boek geen tekst heeft doet er niet toe. ,,Beeld is ook communicatie. Het is ook niet de eerste keer dat een tekenaar alleen heeft gewonnen. In 1993 kreeg Jaap Lamberton hem voor de tekeningen bij mijn Een heel lief konijn.'' Dros kende het bekroonde boek. ,,In een oceaan van boeken viel deze onmiddellijk op. Het is heel bijzonder, enig.''

Ook de winnaars van vorig jaar, Edward van de Vendel en Fleur van der Weel, schrijver en tekenaar van de dichtbundel Superguppie zijn verguld met de keuze. Van de Vendel: ,,Als kind vond ik zijn werk al zo mooi, en las ik boeken omdat hij de omslagen ervan tekende. Dit is een troost voor alle schrijvers en tekenaars: dat je zo lang zo belangrijk kan blijven, en je helemaal niet druk hoeft te maken over je pensioen.''

Volgens uitgeverij Lannoo zijn er sinds juni 2004 al zo'n 8.000 exemplaren verkocht van Waar is de taart? en verschijnt het boek nog dit jaar in verschillende landen. Thé Tjong-Khing is al ver met een vervolg. ,,Meneer en mevrouw hond en de ratten komen terug, maar de rest is nieuw'', zegt hij enthousiast. ,,Het komt deze zomer uit, maar of het lukt weet ik niet zeker. Het rammelt nog een beetje. Er mogen geen mysteries blijven.''

De Woutertje Pieterse Prijs wordt gesponsord door de Stichting Lira, die literaire auteursrechten int en verdeelt. De prijs werd gisteren voor de achttiende keer uitgereikt. Hij is bedoeld voor boeken met een kwaliteit die herinnert aan het beroemde verhaal Woutertje Pieterse van Multatuli. Die schrijver zou vandaag 185 jaar zijn geworden.