`Raak me aan' is mooi toneel

In de stilte na de dood ontmoeten een broer en een zus elkaar. Buiten heerst de grote dood, de MKZ-crisis die de boeren van hun gehele veestapel berooft. Nu wacht iedereen op de komst van de nieuwe dieren. Binnen zijn vader en moeder gestorven. En de achtergebleven dochter, veearts net als vader, wacht op een nieuw leven. Maar dan komt de verloren broer thuis uit Afrika, om te sterven aan een `zeldzame' ziekte. Zusters nieuwe leven accepteert hij niet, hij drukt haar terug in de rol van verzorgster, en verbouwt de huiskamer tot exotisch sterfhuis. Overal primitieve kunst met zwaargeschapen figuren, en op de bank kleurrijke Afrikaanse doeken.

In een toelichting op zijn nieuwe toneelstuk Raak me aan, dat hij zelf regisseert voor Het Toneel Speelt, zegt schrijver Ger Thijs: ,,Het toneel spiegelt de werkelijkheid, met zo min mogelijk vertekening.'' Thijs staat voor `toneeltoneel' waarin de nadruk ligt op de tekst, op de tekening der mensen. Hij houdt niet van verrassende vormen, het spelen met het kunstmatige of het levende van toneel. Raak me aan is ook duidelijk toneeltoneel: een verhaal over broer en zus, meer niet. Het had ook een novelle kunnen zijn, of een televisiespel.

Ger Thijs behandelt veel krantenthema's – de MKZ-crisis, aids, dierenactivisme, dierenshoah, euthanasie – zonder dat hij iets werkelijk uitwerkt. Dit geldt ook voor de relatiethema's. De zuster en de broer zuchtten onder de opvoeding van de alternatieve, dierenminnende ouders. De een vluchtte zo ver mogelijk weg, de ander bleef zo veel mogelijk in de voetsporen van de ouders. Kunnen ze ook iets meer zijn dan hun ouders' kinderen? Thijs stipt het aan, maar gaat er niet op in. Op een gegeven moment zegt de broer iets over het lichaam van de zus, waarop zij zeer geprikkeld reageert. Hij is überhaupt nogal bezig met haar uiterlijk. Hebben die twee ooit iets gehad? In de folder staat dat Raak me aan over het taboe op aanraken van broer en zus gaat. Dat thema is blijkbaar gesneuveld, maar een oningeloste belofte van een incestdrama blijft hangen. Een sterke lijn of een bindend thema ontbreekt in dit stuk, vaak is niet duidelijk waar Thijs heen wil.

Is dat erg? Nee. Want in Raak me aan heeft Ger Thijs een liefdevol en spannend kibbelende paar geschapen dat meer dan genoeg vermaak en ontroering biedt. De pogingen van de manipulatieve broer om de zus en haar huis naar zijn hand te zetten, om haar uit haar Limburgse huis te tillen en net zo flamboyant als hemzelf te maken; de sfeer van verval en afscheid nemen, is genoeg om anderhalf uur te boeien. Erg geestig is de dwangmatige reeks denigrerende opmerkingen waarmee de avonturier de thuisblijfster de benepenheid van haar wereld inpepert. Dit is gewoon een mooie toneelavond, die gedragen wordt door sterk spel van Mark Rietman en Carine Crutzen. Rietman is hier op zijn plaats omdat zijn tobberige spel met de nerveuze maniertjes (het neplachje, met geknepen stem geërgerd `ja' mompelen) de dominante broer de juiste kwetsbaarheid geeft. Crutzen doet juist het omgekeerde: zij geeft de grijze muizenzus wat kleur, schwung en wulpse kracht.

Voorstelling: Raak me aan, door Het Toneel Speelt. Tekst en regie: Ger Thijs. Gezien: 1/3 Stadsschouwburg Amsterdam. Tournee t/m 21/5. Inl. 020-6269550.