Emoties lopen op om `luiheid'

Minister Brinkhorst en de vakbeweging debatteerden gisteren over de vraag of Nederland lui is. De emoties liepen hoog op. ,,Deze generatie heeft vijftig jaar gewerkt, die is helemaal op.''

Nee, minister Brinkhorst van Economische Zaken vindt Nederland niet lui. ,,Dat heb ik nooit gezegd'', interrumpeerde hij de presentator van een debat over arbeidsmoraal in het Haagse café Dudok gisteren. Maar Brinkhorst heeft wel gezegd dat Nederlanders harder en langer moeten werken, dat ze niet moeten zeuren maar aanpakken, en dat Nederland een stukje gezonde arbeidsmoraal kwijt is, herinnerde de gespreksleider van FNV Bondgenoten hem.

De vakbond organiseerde gisteren een debat tussen Brinkhorst en de voorzitter van FNV Bondgenoten Henk van der Kolk met als titel: Is Nederland lui? Tegelijkertijd werd een gelijknamig onderzoek van de vakbond gepresenteerd, met de weinig verrassende conclusie dat het met die luiheid wel meevalt.

Van alle Europeanen doet de Nederlander volgens het rapport het meeste onbetaalde overwerk. Voltijdwerknemers werken hier net zoveel als in andere Europese landen. En met het arbeidsethos is volgens FNV Bondgenoten niets mis: 87 procent van de Nederlanders vindt dat werk een belangrijke waarde in het leven is.

Voor Brinkhorst is het niet voldoende. Voor een zaal vol vakbondsleden, die niet konden wachten tot ze zich in de discussie mochten mengen, stond de minister gisteren alleen. Om de vergrijzing het hoofd te bieden, is volgens de minister meer economische groei nodig. Die is bijvoorbeeld te bereiken door de productiviteit te verhogen. Uit het FNV-onderzoek blijkt dat in Nederland de arbeidsproductiviteit per uur weliswaar vrij hoog is, maar dat de productiviteit per werknemer achterblijft. Grootste boosdoener is het hoge aantal deeltijdwerknemers in Nederland; er is geen land waar zowel mannen als vrouwen zoveel in deeltijd werken als hier.

Zou dat niet verbeteren als de kinderopvang beter was, suggereerde een vrouw uit de zaal. Helemaal mee eens, vond Brinkhorst, ,,zodra er ruimte voor is'' zal dat beter worden geregeld. ,,Over een jaar zegt hij dat-ie dat nooit heeft gezegd'', klonk het zachtjes uit het publiek.

Verder moet Nederland, om economische groei te bereiken ,,zorgen dat er geen loonexplosie komt'', zei Brinkhorst. ,,30 procent extra voor een minister, dat is pas een loonexplosie'', riep een FNV'er. Brinkhorst: ,,Dat gaat pas in na mijn vertrek.''

De derde oplossing van Brinkhorst viel bij het publiek van vooral oudere vakbondsleden het slechtst. Hij wil dat Nederlanders meer uren maken en tot op hogere leeftijd blijven werken. Volgens de cijfers van Brinkhorst werken Nederlanders met een voltijdbaan anderhalve week minder dan hun Europese collega's. Verder werken Nederlanders nu slechts 40 procent van hun leven, terwijl dat vroeger de helft was.

,,Deze generatie werkt al sinds de lagere school, die heeft vijftig jaar gewerkt, die is helemaal op'', zei een oudere vrouw geëmotioneerd. ,,De jongere generatie is langer naar school geweest, die kan best langer door.'' Toen Brinkhorst zei dat hij de emoties van de vrouw goed begreep, kwam er hoongelach uit de zaal.

Brinkhorst had al gezegd dat hij niemand verplicht om langer te blijven doorwerken. Inderdaad, de fiscale ondersteuning van het eerder stoppen is geschrapt, maar ,,ik zal er nooit voor pleiten dat mensen na veertig jaar werken dóór moeten''. De minister zei dat hij wil dat er op dit gebied individuele keuzes komen. En dat de overheid het langer doorwerken op den duur misschien fiscaal kan belonen.

Toch kwam het tussen Brinkhorst en het vakbondspubliek gisteren niet meer goed. Voorzitter van FNV Bondgenoten Van der Kolk merkte na het debat op dat de emoties niet alleen hoog opliepen door het langer doorwerken. ,,Het kabinet heeft frontaal de aanval ingezet op allerlei regelingen.''

Brinkhorst noemde het een moeilijke discussie, maar voelde zich na afloop ,,geen geknakte tulp''. De oud-minister van Landbouw: ,,Als je de boeren eenmaal hebt gehad, kun je veel aan.''