VN: Afghanistan kan nog mislukken

Drie jaar na de omverwerping van het islamitische bewind van de ultraconservatieve Talibaan groeit de Afghaanse economie met ongeveer 25 procent per jaar maar vormen armoede, ongelijkheid en instabiliteit nog steeds een structurele bedreiging van de vooruitgang. Het land kan eens te meer terugvallen tot het niveau van de `mislukte staat' die het vóór 2001 was en weer een toevluchtsoord voor terroristen worden tenzij meer wordt gedaan om het leven van de bevolking te verbeteren. Chaos is niet ver af.

Dat staat in het eerste Afghanistan Human Development Report, een 288 pagina's tellend boekwerk dat gisteren in de Afghaanse hoofdstad Kabul is gepubliceerd. Aan het rapport hebben vertegenwoordigers van de Afghaanse regering en het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) twee jaar lang gewerkt. Het voorwoord is door de Afghaanse president Hamid Karzai geschreven.

Op vijf Afrikaanse landen na staat Afghanistan op plaats 173 het allerlaagst in de VN-rangorde wanneer het land wordt beoordeeld op het gebied van persoonlijke veiligheid, ontwikkeling en welzijn. Weliswaar gaan er nu vier miljoen kinderen naar school, meer dan ooit het geval is geweest, maar het land heeft nog steeds het slechtste onderwijssysteem in de wereld. De VN wijzen er bijvoorbeeld op dat driekwart van alle volwassen Afghanen analfabeet is en dat in veel provincies nog steeds nauwelijks meisjes naar school gaan. Dat is niet veel anders dan onder het regime van de vrouw-onvriendelijke Talibaan.

Bovendien wordt het grootste deel van het nationaal inkomen opgeslokt door de Afghaanse krijgsheren, die sterke connecties hebben met politiek en leger en een welhaast onaantastbare positie innemen. Daardoor groeit een gevaarlijke kloof tussen rijk en arm en tussen de steden en het platteland, zo meldt het rapport.

De helft van alle Afghanen is arm, volgens VN-cijfers in het rapport. De levensverwachting van een Afghaan is als gevolg daarvan 44,5 jaar, 25 jaar lager dan in het buurland Iran en 15 jaar lager dan in Pakistan. Elke 30 minuten sterft een Afghaanse vrouw als gevolg van zwangerschap en het land is wereldleider in peutersterfte veroorzaakt door besmet water. ,,Ons team constateerde dat de overweldigende meerderheid van de bevolking pessimistisch is en bang is dat de wederopbouw aan haar voorbij zal gaan'', aldus Daud Saba, een van de auteurs van het rapport.

Het rapport dringt er bij president Karzai en zijn internationale steunpilaren op aan hun inspanningen te verdubbelen om het niveau van gezondheids- en onderwijsvoorzieningen te verbeteren en om de groeiende ongelijkheid aan te pakken. ,,De internationale gemeenschap heeft zich gebonden om terrorisme en de drugsproductie in Afghanistan aan te pakken, maar menselijke veiligheid kan niet op de tweede plaats komen na de nationale en internationale veiligheidsbelangen van andere landen'', aldus Saba. Gebrek aan werk, gezondheidszorg, onderwijs en waardigheid moet worden aangepakt op straffe van nieuwe gewapende conflicten. ,,Duurzame vrede in Afghanistan is niet gegarandeerd ondanks de eerste successen bij de wederopbouw van de staat'', zoals de geslaagde presidentsverkiezingen van vorig najaar, zo waarschuwt het rapport. ,,De prijs die de internationale gemeenschap zou moeten betalen om zich tegen Afghanistan te beschermen zou veel groter zijn dan wat nodig is om het land te helpen zich te ontwikkelen.''