Peter Grimes als dromerige loser

Hoeveel operaregisseurs zouden er, hopend of vrezend, van dromen ooit zelf de hoofdrol te spelen? De Nationale Reisopera hernam vrijdag in de uitstekend klinkende nieuwe schouwburg Orpheus in Apeldoorn Benjamin Brittens opera Peter Grimes in de succesvolle regie van Monique Wagemakers (2000) – mét Wagemakers op het podium. Zij verving de ziek geworden Rita Cullis (Ellen Orford), terwijl stand-in sopraan Judith Howarth voor de coulissen de rol muzikaal zo invulde dat niemand kon vermoeden dat zij op het allerlaatste moment was ingevlogen.

De première van Peter Grimes werd op die manier gered, de voorstelling niet geheel. Want niet de barse visser Grimes met zijn losse handjes is in deze enscenering het meest tragische personage, maar zijn lieve vriendin Ellen, die goed doet, maar kwaad ontmoet.

Ten opzichte van 2000 is de cast geheel gewijzigd, en daarmee ook de uitstraling van deze opnieuw indrukwekkend rauwe voorstelling. De strakke en inventieve decors van John Otto wekken moeiteloos de suggestie van de kust en kade van Aldeburgh, waaraan ook de fraaie Kniertje-kostuums van Rien Bekkers bijdragen.

In die verstikkende dorpsgemeenschap is de atletische tenor Tom Randle met zijn vitale, nergens ruwe stem volkomen geloofwaardig als de outsider Grimes, die in ongebreidelde ruwheid drie leerjongens om zeep helpt.

Voor regiseusse Wagemakers is Grimes echter veel meer dan een ruwe bolster. Zij benadrukt Grimes dromerige kant, en juist dat aspect krijgt bij Randle meer dan ooit reliëf. Zijn Grimes is niet zozeer griezelig gewelddadig als wel griezelig grillig in de mix van dadenloze dromerij en domme drift die hem zelf uiteindelijk tot loser en slachtoffer maakt.

Een van de doelstellingen die de Reisopera zich stelt, is het scouten van jong talent. In deze voorstelling is dat bariton Thomas Oliemans (27), die als Ned Keene indruk maakt met zijn krachtige, wendbare stem. Ook de andere dorpskarikaturen zijn goed gecast, met Phillip Joll als vaderlijke Captain Balstrode, Frances McCafferty als grof gebekte `Auntie' en Hein Meens als hoererende dominee, naast het opvallend sterk en homogeen zingende koor (instudering: Matthew Halls) van argwanende dorpsgenoten.

In de bak zorgt het jonge, in klankhomogeniteit nog groeiende Holland Symfonia onder leiding van de ervaren Kenneth Montgomery voor een fors orkestraal aandeel. Het verzorgt kolkende en stuwende uitvoeringen van de prachtige orkestrale tussenspelen, maar werkt ook Brittens muzikale typeringen van de personages uit met gevoel voor humor en theater.

Voorstelling: Peter Grimes van B. Britten door de Nationale Reisopera. Gezien: 4/2 Orpheus, Apeldoorn. Tournee t/m 25/2. Inl. www.reisopera.nl; (053)4878500.