Perfecte bochten met enkels van elastiek

De Amerikaan Shani Davis (22) is de eerste zwarte wereldkampioen bij het allroundschaatsen. Hij onttroonde landgenoot Chad Hedrick die na een spannende strijd tweede werd.

Schaatsen is een blanke sport, getuige de statistieken én de sfeer in de ijshal van Moskou. Van de bijna tienduizend aanwezigen was Shani Davis dit weekeinde de enige met een donkere huidskleur. Schaatsers, coaches, supporters, officials, journalisten en veiligheidpersoneel: ze waren allemaal blank of licht getint, zoals de Aziatische straatvegers naast het stadion. Davis, de eerste zwarte allroundkampioen sinds 1894, is zich bewust van zijn achtergrond. ,,Maar mijn hart voor schaatsen is net zo groot als bij de witte jongens.''

Davis verwacht niet hij een voortrekkersrol kan vervullen, zoals de zwarte golfer Tiger Woods, de zwarte tennisser Arthur Ashe of de zwarte honkballer Jackie Robinson. ,,Daarvoor is schaatsen te onbelangrijk in de Verenigde Staten'', sprak de winnaar die vanaf zijn zesde de langebaan afwisselt met shorttrack.

Zijn coach Bob Fenn heeft wel hoop op een doorbraak van zwart schaatstalent. Hij leidt sinds 1992 een sportschool in Milwaukee, waar hij veel rolschaatsers heeft leren kennismaken met hardrijden op een ijsbaan. Shorttracker Davis kreeg hij ,,in de schoot geworpen''.

Fenn geldt als de ontdekker van marathonschaater KC Boutiette, verrassend zesde op de WK allround, en wereldkampioene sprint Jennifer Rodriguez. Zij is van Cubaanse afkomst. Parra heeft Mexicaanse voorouders. Fenn: ,,Er zijn in potentie honderden donkere talentjes zoals Shani. Alleen zijn ze vaak arm en niet bekend met schaatsen. Al moet ik ze naar de baan sleuren, ik ga er zeker werk van maken. Er ligt een braakliggend terrein open.''

In het schaatsen is Davis een buitenbeentje, in het gewone leven voelt hij zich vaak gediscrimineerd. Zo werd hij drie jaar geleden op straat in zijn geboortestad Chicago – hij woont nu om trainingstechnische redenen in het Canadese Calgary – door de politie voor een voortvluchtige drugsdealer aangezien. Hij werd hardhandig tegen een muur gedrukt en bijna geheel uitgekleed. Zijn moeder stond aan de overkant van de straat en toen zij haar ongeloof tegenover de agenten uitsprak, werd ze uitscholden en racistisch bejegend. Haar zoon kon later zijn onschuld aantonen; hij verbleef op het moment van de wetsovertreding op een schaatstoernooi in Europa. Zijn moeder spande een rechtszaak aan die nog steeds aanhangig is.

De wereldtitel van Davis is wél historisch, niet verrassend. Hij werd vorig jaar tweede bij de WK in Hamar, vlak achter zijn landgenoot Chad Hedrick die hij in Moskou net voorbleef. De ex-skeelerkampioen feliciteerde hem na de afsluitende tien kilometer als eerste. ,,Shani en ik hebben niks tegen elkaar, we rijden alleen tegen elkaar'', ontkrachtte Hedrick de geruchten over een onderlinge vete. ,,Er vloeit tussen ons echt geen bloed op het ijs.''

Davis droeg tijdens de persconferentie een T-shirt met een afbeelding van de Afro-Amerikaanse vlag en de tekst: `Unity is pride and dignity'. Deze `gelukstrui' draagt hij op elke slotdag van een groot schaatstoernooi. De combinatie van `eenheid, trots en waardigheid' sloeg ook op zijn vaste begeleidingsteam. Hij bedankte na afloop moeder Cherie en coach Fenn.

,,Zij hebben altijd vertrouwen in me gehouden, ook als ik het niet meer zag zitten, zoals afgelopen week. Ik ben een perfectionist en was helemaal van slag door de technische fouten die ik op de WK sprint maakte. Ik heb zelfs gedacht aan afzeggen, maar Bob heeft me kunnen overtuigen dat ik toch moest starten'', refereerde Davis aan een truc van zijn trainer. Fenn: ,,Ik liet hem een handdoek zien en gooide die op de grond. Toen is Shani zo geschrokken, dat hij opeens besefte wie hij allemaal in de steek zou laten.''

Fenn hekelde op zijn beurt de Amerikaanse schaatsbond. ,,Dat is een dictatuur die Shani nooit heeft zien staan of zien zitten. Ze zijn gewoon jaloers op ons'', zei de kleine kampioenenmaker die wordt betaald uit de niet al dikke portemonnee van moeder Davis. Fenn was ook de man achter de wereldtitel van Eric Flaim; in 1988 in Alma Ata, de toenmalige hoofdstad van de voormalige Sovjet-staat Kazachstan. ,,Ik weet niet wat ik met de oude communisten heb'', lachte de geboren New-Yorker gisteren.

In het moderne en westers aangeklede Moskou was gisteren alleen bij de huldiging sprake van ouderwets machtsvertoon. Een bataljon militairen hees en streek de vlaggen met goed gevoel voor vergane glorie. Davis stond er op het erepodium onbewogen bij, tijdens het afspelen van het Amerikaanse volkslied. De diepgelovige sportman wees met zijn wijsvingers naar de hemel. Hij droeg geen bondskleren maar sponsorkleren van een Nederlandse bankier en een Nederlandse verzekeraar. Hij riskeerde daarmee een uitbrander van de Amerikaanse schaatsbond.

,,Ze doen niks voor mij, dan doe ik ook niks voor hen'', verklaarde Davis zijn overtreding van de kledingvoorschriften. ,,Volgend jaar zullen ze wel moeten, als ik olympisch kampioen kan worden. Daar hebben ze zelf ook baat bij. De Spelen zijn bij ons zó belangrijk. Van een wereldtitel ligt niemand wakker. In Chicago word ik straks echt niet herkend.''

Davis hoopt in Turijn aan twee olympische schaatsdisciplines mee te doen: shorttrack en langebaan. Om zich te plaatsen moet hij binnen enkele dagen twee soorten selectiewedstrijden rijden in twee verschillende delen van de Verenigde Staten. De bijzondere combinatie hoopt hij nog lang vol te houden. Aan het shorttrack dankt hij zijn perfecte bochtentechniek en zijn vermogen om te blijven versnellen. Hij heeft enkels van elastiek, de andere allrounders bewegen zich veel houteriger voort.

Terwijl zijn Texaanse tegenpool Hedrick het gisteravond stevig op een zuipen ging zetten, dronk Davis vannacht in hotel Ukraina een glaasje cola met de ultra-nationalistische politicus Vladimir Zjirinovski.

De Amerikaan wilde niet meer dromen van de Nederlandse rijders. ,,Ik word in Calgary vaak midden in de nacht wakker van your guys en kan dan niet meer slapen. In plaats van tv kijken ga ik dan liever een stuk hardlopen om nog meer aan mijn snelheid te werken. In Moskou is het veel te koud om 's nachts naar buiten te gaan, hier heb ik 's nachts m'n gedachten op papier gezet. Ik ben een beetje hyper, weet je. Ik moet mijn energie kwijt kunnen. Daarom heeft mijn moeder mij van kinds af aan zo afgemat. Ik weet niet beter of ik moet bewegen.''