Over politiek versus theater

In Amsterdam vond zaterdag een debat plaats tussen de twee grote toneelregisseurs Ivo van Hove en Johan Simons, over toneel en engagement.

Waarom reageert Toneelgroep Amsterdam (TA), het belangrijkste gezelschap van het land, niet op de urgente politieke situatie? In de Volkskrant had Johan Simons, artistiek leider van ZT Hollandia, het gebrek aan engagement aangevallen. Met name voor Ivo van Hove, artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, lag hier een schone taak, vond Simons. Maar wat doet Van Hove? Hij maakt een lange cyclus toneelstukken over het huwelijk. Simons begreep het niet. Waarom geen serie over de islam, bijvoorbeeld?

Een goede aanleiding voor een debat. Zaterdag troffen de twee opponenten elkaar op het TA-festival Tamtam, in de foyer van de Amsterdamse Stadsschouwburg. Van Hove gelooft niet in `incidentenpolitiek' op het toneel: ,,Ik ben de diepe overtuiging toegedaan dat de wereld een grote metamorfose doormaakt. Theater doet daar uiteraard verslag van, maar op afstand. Theater geeft een diepere betekenis, maar kan geen directe reflectie geven. Op de dag reageren, daar zijn andere media voor.''

Simons: ,,Toneel is toch de kunst van het moment? Acteurs doen toch alsof dit de eerste keer is dat ze dit meemaken? Dus leent toneel zich bij uitstek voor zaken die zich nu afspelen. Het materiaal mag best krakkemikkig zijn. Durven mislukken is het allerbelangrijkste in de kunst.''

Van Hove verdedigde zich door te stellen dat zijn huwelijksstukken wel degelijk op de maatschappij reflecteren. Hij laat immers in een microkosmos de vraag spelen hoe wij moeten samenleven. Volgens hem is zijn echtscheidingsdrama Scènes uit een huwelijk een `ode aan de tolerantie'.

Veel verder kwam de discussie zaterdag niet want gespreksleider Felix Rotteberg had een andere bui. Hij wilde geen debat, zoals was beloofd, maar een beleefd gesprek over drijfveren; tot ongenoegen van de zaal. Dus nu weten we dat Simons' moeder een keer: ,,Hitler, eten!'' tegen hem riep toen hij als kind op de dijk speelde. En dat de Vlaming Van Hove de gordijnen half open heeft, als compromis aan de Hollandse blote-ramen-cultuur. Maar over de stand van het politiek theater werden we niet veel wijzer.