Oekraïne leverde raketten aan China en Iran

In Oekraïne woedt een nieuw wapenschandaal: het vorige regime, dat van Leonid Koetsjma, heeft kruisraketten geleverd aan China en Iran.

Oekraïne heeft in het jaar 2000 twintig strategische kruisraketten, die op papier bestemd waren voor het Russische leger, naar derde landen geëxporteerd. Zes raketten eindigden in China, zes in Iran.

Het betreft moderne raketten van het type CH-55, die een kernkop van tweehonderd kiloton kunnen dragen. De raketten, die normaliter op Russische Toepolev-bommenwerpers worden gemonteerd, zijn mogelijk ook geschikt voor moderne Soechoi-24 straaljagers van de Iraanse luchtmacht. De raketten hebben een bereik van drieduizend kilometer, wat Israël of Europese hoofdsteden binnen bereik van Iran zou brengen. Het non-proliferatieverdrag verbiedt de export van dit type raketten.

Afgelopen week bracht de Oekraïense parlementariër Grigori Omeltsjenko dit nieuwe wapenschandaal met een gedetailleerde open brief in de openbaarheid. De Oekraïense geheime dienst zou de zaak sinds februari 2004 in onderzoek hebben. Tegen zes wapenhandelaars zijn dagvaardingen uitgevaardigd. Volgens Omeltsjenko regelde een Russische wapenhandelaar, Oleg Orlov, met zijn Oekraïense zakenpartner, E.V. Sjilenko, de export van de kruisraketten. Op papier was de afnemer het Russische leger, als dekmantel voor de export naar Iran werd een contract voor levering van olieapparatuur door een in Cyprus gevestigd bedrijf, S.H. Heritage Holding, gebruikt.

De eigenaar van dat bedrijf, de Australiër Haider Sarfraz, stierf vorig jaar door een auto-ongeluk. Oleg Orlov werd in juli vorig jaar in Tsjechië aangehouden en verzet zich tegen uitlevering aan Oekraïne. Hij overleefde in de gevangenis een beroerte, die Ometsjenko omschrijft als ,,een poging tot fysieke eliminatie van Orlov in een Tsjechische gevangenis.'' Valeri Malev, hoofd van het Oekraïense wapenexport-agentschap, zou voor de papieren hebben gezorgd. Hij stierf in 2002 bij een mysterieuze botsing met een vrachtwagen vol zand.

Oekraïne is een veteraan in wapenschandalen. De voormalige Sovjetrepubliek erfde bij zijn onafhankelijkheid ruim tweeduizend bedrijven en researchinstellingen in de wapensector. Dit naar geld snakkende militair-industriële complex is sindsdien herhaaldelijk in verband gebracht met illegale leveringen naar de Balkan, Azië en Afrika. In de lente van vorig jaar erkende de Oekraïense minister van Defensie Martsjoek dat zijn leger enkele honderden raketten van Sovjetmakelij mist.

Zelfs de onlangs afgetreden president Koetsjma is direct met zo'n duistere wapendeal in verband gebracht. In 2002 werd een geluidstape van anderhalve minuut openbaar, waarin Koetsjma tegen zijn – even later zo tragisch verongelukte – wapenexportchef Malev de illegale verkoop van Koltsjoega-radars aan Irak goedkeurde. Washington betoonde zich toen, net als nu, ,,uitermate bezorgd''. Na de Amerikaanse bezetting van Irak werden de radarinstallaties overigens niet gevonden.

Wel leverde Oekraïne een verrassend royale bijdrage aan de Amerikaanse bezettingsmacht in Irak: 1.650 man Oekraïenese troepen dienen in de Poolse sector.

De parlementariër Omeltsjenko is verbonden met de fractie van Joelia Timosjenko, die vrijdag tot premier van Oekraïne werd benoemd. Hij is afkomstig uit de geheime dienst.

De Oekraïense politieke analist Michael Pogribinski kijkt niet op van het nieuwe wapenschandaal, maar vooral dat de vuile was nu zo gedetailleerd wordt buiten gehangen. ,,Voor de oppositie waren dit soort wapendeals vroeger gunstig. Nu ze zelf aan de macht komen, zou je discretie verwachten, want dit is een ernstige klap voor het imago van Oekraïne. Kennelijk wil de nieuwe regering de oude nog eens straffen.''

Een tweede Oekraïense analist, Vladimir Krasjov: ,,Met dit soort schandalen wil de nieuwe regering de oude macht kennelijk uit haar loopgraven zwepen. Richting het Westen oogt het alsof we met het verleden breken.''