Meissie

Is het mogelijk dat je talent je zomaar in de steek laat, en niet voor even, maar voor altijd – als een ontrouwe minnaar die er op zekere dag onverhoeds met een ander vandoor gaat zonder ooit nog iets van zich te laten horen?

Een huiveringwekkende vraag die me gisteren overviel toen ik naar Rafael van der Vaart zat te kijken. Vier jaar geleden gold hij als het grootste voetbaltalent van Nederland, de nieuwe Johan Cruijff, of op zijn minst Willem van Hanegem. Deze week wordt hij 21 jaar, een leeftijd waarop de meeste grote sporttalenten al doorgebroken zijn.

Maar niet Rafael van der Vaart. Met hem gaat het, net als met heel Ajax, slechter dan ooit. Speler en team doen hun uiterste best, maar brengen er steeds minder van terecht. Er is geen brille meer, geen sprankeling van talent, je ziet elf vlijtige, maar middelmatige jongens. Ajax is Roda JC geworden en Van der Vaart heet Van Dijk.

Juist omdat hij zo goed leek te worden, is Van der Vaart de personificatie van het verval van Ajax. Ajax is een club die zichzelf in een cultuur van zelfgenoegzaamheid en megalomanie jarenlang zand in de ogen heeft gestrooid. Alles wat Ajax deed was welgedaan. Tientallen miljoenen werden verkwist in avonturen met buitenlandse filialen, miskopen stapelden zich op, trainers en directeuren kwamen en gingen.

En niemand die er iets van zei, want Ajax staat boven de wet. Intern, maar ook extern: de sportpers gedraagt zich ten opzichte van Ajax als een mak lammetje.

Ook rond Van der Vaart ging het gejubel nog door toen er allang geen reden meer voor was. Hij verdient inmiddels miljoenen, en er is zelfs al een heuse biografie over hem verschenen. Een officiële Van der Vaart-website kon niet uitblijven.

Gisteren kreeg ik echt even medelijden met Van der Vaart. Het gebeurde in de 72ste minuut. De coaches Koeman en Krol waren aan de zijlijn verschenen om een verse speler in te brengen. FC Twente had een verdiende 2-1 voorsprong genomen, een nieuw fiasco tekende zich af. Een nederlaag zou zelfs een tweede plaats op de ranglijst bijna onbereikbaar maken. Dat betekent dat Ajax ook volgend seizoen in internationaal opzicht geen rol speelt.

Van der Vaart bevond zich aan de andere kant van het veld. Hij deed even alsof hij niet zag wat er aan de zijlijn gebeurde. Maar hij keek wél, door zijn oogharen. Zijn lichaam weigerde een kort moment te gehoorzamen, het wilde zich al omdraaien en gewoon verder spelen. Toen besefte hij dat hij zich niet langer aan de vernedering kon onttrekken. Hij ging. Met licht gebogen hoofd. Voorbij de zijlijn negeerde hij zijn coach en nam moedeloos plaats op de bank.

Ik moest denken aan een andere speler die tegelijkertijd met hem opkwam. Arjen Robben uit Groningen. De vader van Robben heeft eens verteld hoe Ajax in de persoon van directeur Leo Beenhakker poolshoogte kwam nemen. ,,Zo meissie'', zei Beenhakker tegen mevrouw Robben. De directeur had een dossier bij zich waarop de voornaam van Robben verkeerd stond gespeld: Arjan. ,,Arjen en ik keken elkaar aan en we wisten genoeg'', vertelde Robben senior. Ze kozen voor PSV.

Ajax is nu zelf een meissie geworden, een meissie dat alleen nog aantrekkelijk is voor tweederangs Belgen en Grieken. Robben schittert in Engeland, Van der Vaart sneuvelt bij Duivendrecht.

    • Frits Abrahams