Is de moord op Van Gogh een terreuraanslag?

Vandaag is de rechtszaak begonnen tegen twaalf leden van de zogenoemde `Hofstadgroep'. Zij worden onder andere verdacht van betrokkenheid bij de moord op cineast Theo van Gogh. Wat is de Hofstadgroep? Vijf vragen.

Wat is de Hofstadgroep?

`Hofstad' is de codenaam die de inlichtingendienst AIVD in 2002 heeft gegeven aan een groepje radicale moslims dat door de dienst in de gaten werd gehouden. Vijf van hen werden in oktober 2003 al eens aangehouden omdat de dienst vreesde dat ze een aanslag aan het voorbereiden waren. Mohammed B., de vermoedelijke moordenaar van Theo van Gogh, werd toen niet opgepakt, omdat hij volgens de dienst niet tot de `kern' van het Hofstadnetwerk behoort. Een ander `lid', Samir A., werd in de zomer van 2004 opnieuw aangehouden op verdenking van het voorbereiden van een terroristische actie. Zijn zaak wordt apart afgehandeld.

Wie staan er vandaag voor de rechter?

Twaalf vermeende leden zijn na de aanhouding van Mohammed B. opgepakt. Een aantal van hen is aangehouden direct na de moord op Van Gogh. Anderen zijn ruim een week later, op 10 november aangehouden. Onder hen ook Jason W. en Ismail A., die na een urenlange belegering in het Haagse Laakkwartier door de anti-terreureenheid uit hun huis werden gehaald.

Wat wordt de twaalf verweten?

Justitie verdenkt de twaalf ervan betrokken te zijn geweest bij de moord op Theo van Gogh en het smeden van plannen voor het vermoorden van de Kamerleden Hirsi Ali en Wilders, burgemeester Cohen en wethouder Aboutaleb van Amsterdam. De twaalf wordt bovendien bedreiging en het belemmeren van het werk van een lid van de Staten-Generaal ten laste gelegd. Jason W. en Ismail A. worden bovendien vervolgd voor het gooien van een handgranaat en verboden wapenbezit.

Welke rol speelt de nieuwe terreurwetgeving in het proces?

In het proces wordt voor het eerst nieuwe terrorismewetgeving in stelling gebracht. Deze wetgeving legt zwaardere straffen op voor misdrijven die `met een terroristisch oogmerk' zijn gepleegd, en stelt het lidmaatschap van een terroristische organisatie (analoog aan een criminele organisatie) apart strafbaar. Meest verstrekkend is het wetsartikel waarin het `samenspannen' met het doel een terroristisch misdrijf te plegen strafbaar wordt gesteld. Hiervoor hoeft slechts te worden bewezen dat twee of meer personen hebben afgesproken om een aanslag te plegen. Alle twaalf Hofstadverdachten wordt `samenspanning tot moord met terroristisch oogmerk' ten laste gelegd.

Heeft justitie een sterke zaak?

Hoewel de mogelijkheden om tot een veroordeling te komen met de nieuwe wetgeving aanzienlijk zijn verruimd, lijkt het OM tot nu toe niet over een spijkerharde zaak tegen de twaalf verdachten te beschikken. Direct bewijs dat de twaalf de moord op Van Gogh en andere publieke figuren hebben beraamd, ontbreekt vooralsnog. Centraal in het onderzoek staan dreigbrieven die op de computers van alle verdachten zijn gevonden. Overtuigend zijn misschien ook de gesprekken die de AIVD afluisterde in het huis van Jason W. en Ismail A. in Den Haag. Ruim twintig uur aan tapmateriaal moet nog worden uitgewerkt. Justitie is ook nog bezig met onderzoek naar de mobiele telefoons van de verdachten, waaruit zou kunnen blijken waar de verdachten zich hebben opgehouden.