Sfeer in muziek met veel wiskunde

Het Residentie Orkest speelde twee werken met de breuk als uitgangspunt en ook nog een concert van – what's in a name? – Willem Breuker. Theo Verbey baseerde zijn Fractal Symphony (2004), die in wereldpremière ging, op het wiskundige principe van breuken die zich oneindig op verschillende niveaus vertakken en herhalen. Dit fractale uitgangspunt resulteerde in een minimalistische, repetitieve compositie. Het wiskundige element verschaft de muziek een formele basis en dringt zich niet aan de luisteraar op. Het resultaat is juist bijzonder sfeervol, met een tintelend, arctisch begin vol herhaalde ijle flarden, gevolgd door een contrastrijke afwisseling van energiekere en rustigere delen. Het werk vertoont een hechte eenheid en gestructureerdheid.

Composer in residence Ricardo Giraldo Montes keek juist naar het natuurkundige principe van golfbreking. Fractum (2004) is een compositie voor een flink kamerensemble, slagwerk en tape. Het elektronische en het instrumentale element zijn even relevant, en interageren duidelijk met elkaar. In veel elektro-akoestische muziek is dat helemaal geen vanzelfsprekendheid. Hier flitsen de ideeën echter hoorbaar heen en weer tussen tape en orkest, waardoor een fascinerende symbiose ontstaat.

Spectakelstuk van de avond was Breukers Concert voor hobo en sopraansaxofoon (1992/94), met de componist zelf op sopraansax. Hoboïst Hans Roerade dreigde geregeld weg te zakken in het tumult van het orkest, maar leek daar af en toe ook dankbaar gebruik van te maken als hij zich geen raad wist met zijn noten. Breuker, die met zijn saxofoon uiteraard over een groter volume beschikte, liet horen hoe het ook kon. Met een klank als een krolse kat en een aanstekelijk gevoel voor humor zette hij de muziek én de zaal naar zijn hand.

Dirigent Etienne Siebens, die de eerder aangekondigde Jaap van Zweden verving, deed zijn werk keurig maar onopvallend. John Adams' Slonimsky's Earbox (1996), waarmee het concert mee opende, klonk onduidelijk en futloos. Daarna wonnen Siebens' interpretaties aan articulatie.

Concert: Residentie Orkest o.l.v. Etienne Siebens. Met Hans Roerade, hobo, en Willem Breuker, sopraansaxofoon. Werken van Adams, Breuker, Montes en Verbey. Gehoord: 28/1 Dr. Anton Philipszaal, Den Haag. Radio 4: 23/3 20.uur KRO.

    • Jochem Valkenburg