Moskou: tv-zender tegen `goorheid en seks'

De Russische minister van Defensie eist een patriottische televisiezender voor het leger. Actieve propaganda in sovjetstijl wil hij, en geen seks en zinloos geweld.

De Russische beeldbuis is doordesemd van patriottisch vuur. In series als Spetsnaz richten gespierde mannen in camouflage week in, week uit ravages aan onder Tsjetsjeense schurken. Elke dag is wel ergens een ronkende documentaire over de Tweede Wereldoorlog te zien.

Maar minister van Defensie Sergej Ivanov is ontevreden. In een brief, geciteerd in de krant Kommersant, eist hij een patriottische televisiezender voor het leger. Zvezda moet die heten, naar de Rode Ster die sinds het aantreden van zijn vriend Poetin weer het legersymbool is. Op deze zender kan de jeugd 24 uur per dag genieten van martiale propaganda. Dat moet ook het ontduiken van de diensplicht tegengaan. In het gemangelde proza van Ivanov moet Zvezda ,,een effectieve informatieve en ideologische invloed uitoefenen om sociale activiteiten te ontplooien''.

De minister heeft al een kanaal binnengehaald dat in Moskou en omgeving uitzendt. Jeugdzender `Scholier', de enige rivaal, schoven zijn mannen in uniform met speels gemak opzij – volgens bronnen van Kommersant door te dreigen de frequentie anders met militaire communicatie te storen. Nu wil Ivanov ook landelijk gaan. De regering moet voor startkapitaal zorgen, het betreft immers een `sociaal massamedium'.

Of hij premier Fradkov zover krijgt, is niet zeker. Het leger heeft concurrentie op de propagandamarkt. Een oud-minister heeft plannen voor een Kremlin-nieuwszender op de golflengte van het huidige TV-Tsenter, nu nog in handen van de Moskouse burgemeester Loezjkov.

De tv-plannen van het leger zijn een nieuwe indicatie dat de siloviki, de `sterke mannen' uit leger en geheime diensten, meer willen dan getemde televisie. Van de tv heeft de staat allang niets meer te duchten: onwelkom nieuws wordt uitgefilterd via temniki, marsorders voor de tv-journaals. Ivanov bepleit evenwel al jaren actieve patriottische propaganda in sovjetstijl.

Op 19 december kon het Russische volk al op tv genieten van een frontale botsing tussen de siloviki en de laatsten der liberalen in het kabinet. Kop van jut was de ruimdenkende minister Sokolov van Cultuur en Pers. Sergej Ivanov eiste op hoge toon wetgeving ter stimulering van patriottisme. Dat was hard nodig, want boekenrekken stonden vol ,,goorheid en slijm'' en de televisie was in de greep van seks en zinloos geweld.

Sergej Ivanov bleek zich ook danig te storen aan Ansjlag, een variétéshow met komieken in travestie en belegen grappen, niveau André van Duin. Ansjlag veroorloofde zich soms een grapje over machthebbers, vandaar. Josif Kobzon kreeg het woord, de hofzanger van wijlen Brezjnev. Kobzon eiste radicale uitroeiing van pornografie. Ook premier Fradkov achtte de tijd rijp voor `elementen van censuur'.

Het verweer van de liberalen was zwakjes. Minister van Handel Gref mompelde wat in zijn baardje, minister van Cultuur Sokolov betwijfelde of ,,sovjetachtige aanpak effectief is bij de huidige jeugd''. Waarna hij alle ministers in uniform over zich heen kreeg. ,,Waar zijn je nieuwe wetten? Wij rammen ze er wel doorheen. De regering is geen filharmonisch orkest'', foeterde de minister van Rampenbestrijding.

De militairen zelf hebben gemengde gevoelens over tv-zender Zvezda, zo leert een rondje bellen langs wachtcommandanten. ,,De massamedia hebben de plicht de eer en waardigheid van het leger te verdedigen'', bast luchtmachtmajoor Serebrjanikov. Maar kapitein Ivanenko van legerdivisie Moskou ziet er niets in. ,,Laat het leger mij eerst eens een fatsoenlijke woning bezorgen.''

Maar over onvrede binnen het leger – in de rangen heerst woede over de geringe financiële compensatie van de regering voor het verlies van privileges als gratis vervoer en gesubidieerde woningen, stroom en telefoon – zal tv-zender Zvezda niet berichten, noch over Tsjetsjenië of het systematisch treiteren van diensplichtigen. Sergej Ivanov houdt van goed nieuws. Hij geldt als favoriet voor de opvolging van president Poetin.