Lach niet of ik schiet (Gerectificeerd)

Tien stand-up comedians hebben gisteren een wedstrijd gedaan wie de minste lachsalvo's kon scoren. Sander van Opzeeland won, onder meer door een stoel stuk te slaan.

Stand-up comedian Hans Sibbel komt op. In de zaal klinkt een overduidelijk neplachje. Sibbel schiet uit zijn slof: ,,Dit is een heel bijzondere avond, dus ga niet zitten klooien en kutten. Er mag niet gelachen worden.'' Sibbel heeft het er moeilijk mee, zegt hij: ,,Om mij wordt namelijk altijd keihard gelachen.'' (Gelach in de zaal) ,,Alsjeblieft.''

Niet lachen! Dat is de opdracht voor het publiek van de Comedy Train in het Amsterdamse mini-theater Toomler. ,,Er wordt te veel gelachen in Nederland. Altijd maar die grappen over vreselijke dingen als de tsunami, dat is niet leuk meer'', licht presentator Bas Ervelink toe. Voor de stand-up comedians zelf is het `ook wel eens lekker' dat er niet gelachen hoeft te worden: ,,En in het algemeen wordt de lach overschat. Waarom moet je eigenlijk lachen als ze een foto nemen?''

De aanwezigen in de Toomler-kelder schieten bij de inleiding al een paar keer in de lach – zoals bij een woordgrap over tsunami en tiramisu. Dat moet niet te vaak gebeuren, want elke lach wordt geturfd. Wie van de tien comedians de minste lachsalvo's scoort heeft gewonnen. Dat is een zware opgave want de tweehonderd bezoekers, van wie de meesten rond de dertig jaar oud zijn, zitten helemaal klaar voor een avondje lachen.

Sommige comedians hebben zich goed voorbereid. Henry van Loon heeft een lijst van 17 niet-leuke dingen gemaakt (,,met voorbeelden'') zoals de holocaust (gelach), het opvouwen van was die nog niet helemaal droog is (gegrinnik), het voordragen van het intieme gedicht dat zijn moeder schreef voor zijn geboorte aan 200 wildvreemden (hard gelach) en het opdreunen van het cv van Paul van Vliet (lachsalvo).

Emilo Guzman leest vol tegenzin een column van Youp van 't Hek over een bezoek aan het Amstelhotel. Hij kijkt gepijnigd bij elke flauwe grap en slappe formulering die hij opleest en geërgerd als in de zaal toch iemand lacht. ,,Kutwijf'', sist hij als een meisje in de lach schiet. Het meisje lacht. Toch weet Guzman de lachen in de zaal langzaam uit te laten sterven.

Weinig is humorlozer dan het gezeur over kleine foutjes in de continuïteit van films. Kees van Amstel legt met behulp van een videoprojectie de vinger op ongerijmdheden in James Bond-films. James Bond zuigt in Thunderball de wond aan het linkerbeen van zijn tegenspeelster leeg, hoewel zij in de scène ervoor duidelijk aan haar rechterbeen gewond is geraakt (geschater). Als de tientallen voorbeelden steeds pietluttiger worden – de witte parachute lijkt een beetje rood te zijn – bevangt matheid de zaal. ,,Goed zo'', roept Van Amstel: ,,Ik treur het hier wel leeg.''

Dat lijkt bijna ondoenlijk, want het publiek lacht haast overal om. ,,Het is de week van de Auschwitz-herdenking, ideaal voor een joodse comedian'', luidt de aankondiging voor Micha Wertheim (gelach). ,,Ga maar een beetje martiaal, nazistisch klappen, dan komt ie wel.'' (gelach en hard geklap) Wertheim komt en zegt: ,,Voor ik ga vertellen over het overlijden van mijn oma...'' (gelach) ,,...wil ik een lijst met namen voorlezen'' (hard gelach) ,,Sara Moszkowicz, 15 jaar.'' (gelach) Na elke naam en leeftijd wordt er gelachen. ,,Jeroen Krabbé, 45 jaar''. (hard gelach) ,,Dit zijn de namen van joden die de oorlog niet hebben meegemaakt.'' (lachsalvo)

Wat is humor, is de vraag die deze niet-lachen-avond geregeld aan de orde komt. Nico van der Knaap vertelt een absurd verhaal over een ontmoeting in een café met cabaretier Harry Jekkers. ,,Humor is als je erom moet lachen'', zegt Jekkers. Als Van der Knaap de in slaap gevallen Jekkers op het hoofd poept, moeten de omstanders lachen. Maar niet toen hij Jekkers vervolgens neerstak. De conclusie van Van der Knaap: ,,Dus iemand op zijn hoofd schijten is humor, iemand neersteken niet.'' (zachte lach)

Humor is volgens Sander van Opzeeland ,,een Surinaamse vrouw die te lui is om kaart te lezen''. (hard gelach) In die grap zit alles, zegt Van Opzeeland: ,,Alle vooroordelen over vrouwen en zwarten.'' In een poging niet leuk te zijn slaat Van Opzeeland een stoel stuk en begint een aardig geacteerd gevecht met Ervelink. Hij heeft succes. De meeste lachen zijn gescoord door Henry van Loon: 22 tot 47, afhankelijk van de turver. Van Opzeeland komt op 8 tot 10 getelde lachen en wordt daarmee winnaar van de avond.

Rectificatie

In het artikel Lach niet of ik schiet (31 januari, pagina 20) wordt de presentator van de wedstrijd `niet lachen' aangeduid als Bas Ervelink. Hij heet Bas Grevelink.