Zware Olies? Een teken des tijds

De jaarlijkse caroussel op de Amsterdamse beurs is weer begonnen. Wie komt in en wie moet er uit de AEX-index? Een spannend moment voor bedrijven, maar de nieuwkomers hebben weinig impact.

Het is een teken des tijds. De oude economie doet zijn herintrede in de AEX-index en good old Koninklijke Olie krijgt een nog grotere invloed op de belangrijkste beursgraadmeter.

De Amsterdamse effectenbeurs staat weer voor de jaarlijkse carrousel, de `draaimolen' waarin Euronext bepaalt wie de AEX-index moet verlaten en wie promoveert naar de belangrijkste index. Het bestuur van de Amsterdamse beurs maakte eind november een voorlopige selectie bekend van bedrijven die in aanmerking komen voor de AEX en zal komende week de definitieve lijst bekendmaken. Begin maart wordt bepaald hoe zwaar alle fondsen zullen gaan meewegen in de AEX-index, een weging die dit jaar voor de belangrijkste fondsen kan oplopen tot 15 procent in plaats van de gebruikelijke 10 procent.

Het effect van de meeste nieuwkomers in de AEX is eigenlijk altijd verwaarloosbaar. De komst van uitzender Vedior en containerrederij P&O Nedlloyd zal de index nauwelijks beïnvloeden, evenmin als de uittrede van Van der Moolen dat zal doen. De AEX is niet afhankelijk van `kleintjes' als Vedior of Van der Moolen, en ligt stevig verankerd aan grote spelers als Koninklijke Olie en ING.

De invloed van een notering in de AEX op het bedrijf in kwestie is wel groot. Vedior en P&O Nedlloyd zullen veel meer aandacht krijgen van analisten en media, gratis aandacht. Ook zal er meer gehandeld worden in hun aandelen, mede omdat een groot aantal beleggers nog altijd een voorkeur heeft voor de AEX-index (index-trackers) en dus aandelen moet hebben van de bedrijven die in de beursgraadmer zijn opgenomen.

De impact van de nieuwkomers op de beursgraadmeter is vooral zo beperkt omdat het slechts kleine spelers zijn tussen giganten als Koninklijke Olie, ING, Unilever en ABN Amro. Hun aandeel – ofwel weging – in de opmaak van de index is té beperkt om de AEX echt te kunnen sturen. Vedior krijgt 0,70 procent en P&O weegt zelfs maar 0,38 procent mee in de index volgens de indicatieve weging die Euronext eind november publiceerde.

Daarmee zijn de twee nieuwelingen overigens niet eens de kleinste: handelshuis Hagemeyer, kantoorartikelenhandelaar Buhrmann, automatiseerder Getronics en telecombedrijf Versatel zullen volgens Euronext een weging krijgen van 0,30 procent of minder. De definitieve weging wordt begin maart bekend gemaakt en is gebaseerd op de marktkapitalisatie van dat moment: hoe hoger deze marktkapitalisatie – de totale beurswaarde van een bedrijf – hoe groter de weging van een aandeel in de AEX-index.

De weging wordt niet volledig door dit mechanisme bepaald. Zou dat wel gebeuren dat zou zwaargewicht Koninklijke Olie – in de financiële wereld beter bekend als Olies – een veel grotere impact hebben op de index zoals tientallen jaren geleden toen het energieconcern vrijwel alleen de richting van de beurs bepaalde.

Ook vandaag de dag is Koninklijke Olie – de Nederlandse poot van Shell – nog altijd het belangrijkste fonds in de AEX. De beurs heeft echter jarenlang de maximum weging van ieder aandeel op 10 procent van de index gezet. Met deze beperking werd geen recht gedaan aan de omvang van het bedrijf dat steevast de volle 10 procent kreeg. ,,Koninklijke Olie steekt met kop en schouder uit boven de rest waar het marktkapitalisatie betreft. Het bedrijf heeft weinig waardering daarvoor gekregen door de beperking van 10 procent'', aldus analist I. Geijsen van Oyens & Van Eeghen in Amsterdam.

Die beperking verdwijnt voor een deel vanaf maart wanneer de grens wordt opgetrokken naar 15 procent. Volgens Euronext zouden dit jaar inmiddels vijf fondsen op de 10 procent uitkomen. De beurs heeft de regel veranderd omdat de beperking ,,niet langer het belang van de fondsen op een juiste wijze weergeeft''.

Aangezien Koninklijke Olie wanneer er geen maximum wordt gesteld zo'n 25 procent van de index zou uitmaken, mag het geen verrassing heten dat het fonds in de nieuwe situatie onmmiddellijk voor 15 procent meeweegt en dus zijn invloed op de AEX fors ziet toenemen. ,,Het aandeel Koninklijke Olie is afgelopen jaar nogal volatiel geweest door het negatieve nieuws rond de reserves, maar normaal is het een heel stabiel aandeel'', aldus Geijsen. ,,Dat een fonds als Koninklijke Olie zo'n groot aandeel krijgt heeft veel minder impact op de AEX dat waneer een bedrijf als ASML een weging van 15 procent zou krijgen.''

Niet alleen Koninklijke Olie wordt zwaarder gewogen in de index. Bank en verzekeraar ING wordt eveneens een `zwaarder' fonds en krijgt volgens de indicatieve lijst een weging van 14,7 procent. Het is de vraag of de hoge weging van Olies en de financiële waarden wel een goede weerspiegeling van de markt is en of het verstandig is om in beleggingsfondsen te beleggen die de AEX volgen. Voor nieuwe bedrijven is de intrede in de AEX wel spannend, maar met de verhoging van het wegingspercentage worden deze nieuwkomers verder gemarginaliseerd.