Seksueel gedrag bij jaloezie wijst op sperma-competitie

De menselijke penis lijkt bij uitstek geschikt om sperma dat reeds in de vagina aanwezig is verder weg van de baarmoedermond te slepen, en dan vervolgens te vervangen door nieuw sperma, zo concludeerden psychologen een paar jaar geleden uit experimenten met een kunstsperma, -penis en -vagina. Dit zou er op wijzen dat er ook bij de mens spermacompetitie plaats vindt: parende mannetjes proberen het nog aanwezige sperma van eventuele concurrenten weg te werken. Deze hypothese heeft nu in een follow-up bevestiging gevonden in een onderzoek van Aaron T. Goetz (Florida Atlantic University) e.a. naar het seksuele gedrag van 302 jonge mannen (Personality and Individual Differences, maart).

In een (anonieme) enquête onder deze mannen is een verband gevonden tussen seksuele gedragingen die spermaversleping bevorderen (veel, diep en langdurig stoten) en kenmerken van hun vriendin die een (theoretisch) hogere kans op ontrouw geven (aantrekkelijkheid en extravertie). Mannen die bang zijn dat hun vriendin vreemdgaat, zullen eerder sperma-verslepende tactieken toepassen, zo verklaren de onderzoekers dit verband. Zij vonden ook een verband tussen de (theoretische) kans op overspel en gedrag van de mannen om dat overspel te voorkomen: geven van cadeautjes, bezitterig gedrag, lief doen, niet in contact brengen met mogelijke rivalen, enz. Het verband tussen het spermaverslepende seksuele gedrag en de theoretische kans op overspel van de vrouw was relatief groot voor dit type complex gedrag. De correlatie bedroeg 0,33. De theoretisch overspelkans in de enquête is gebaseerd op het feit dat aantrekkelijke vrouwen vaker te maken krijgen met mannen die hen van hun huidige partners proberen `los te weken' en dat extravertere vrouwen daar eerder op ingaan dan anderen.

De hypothese van de spermacompetitie probeert een verklaring te geven voor de voor primaten opmerkelijk grote eikel van de menselijke penis. Achter de rand van de dikke eikel kan in de vagina aanwezig zaad gemakkelijk worden weggesleept, weg van de baarmoedermond. Uit experimenten met kunstpenissen en -vagina bleek dat penissen zonder eikel 35% van het in de vagina aanwezige zaad versleepten, penissen met eikel haalden 91%, mits de penis diep genoeg de vagina ingaat.

Versleping van het sperma van concurrenten geeft in de evolutie een direct voordeel, en daardoor zou deze vorm en ook het bijbehorende gedrag zijn ontstaan. Natuurlijk kan het gedrag van de heviger stotende mannen uit dit onderzoek ook verklaard worden doordat zij kennelijk sterker seksueel worden opgewonden door hun aantrekkelijker partner, zo geven Goetz en zijn collega's in het artikel toe. Maar, zo schrijven zij, dan blijft toch de vraag wáárom ze daardoor zo sterk worden opgewonden en dan juist dit gedrag vertonen. Al eerder was bekend dat in geslachtsgemeenschap tussen partners die elkaar elkaar relatief lang niet gezien hebben of waarbij de vrouw van overspel verdacht wordt, door de man relatief dieper en sneller gestoot wordt dan onder andere omstandigheden.

    • Hendrik Spiering