Op het nachtkastje van Mat Herben ligt: Dan Brown

Lezers vertellen welk boek ze naast hun bed hebben liggen. Mat Herben leest Dan Brown, vertelt hij aan Ellen de Bruin

Voor LPF-fractielid Mat Herben heeft Tomas Ross afgedaan als schrijver van geloofwaardige thrillers, schreef hij vorige week in Het Parool. ,,Nu begrijp ik waarom niet hij, maar Dan Brown met zijn Da Vinci Code al maanden op de eerste plaats staat. Dat is iemand die wél zijn huiswerk doet.''

Een politicus die zich druk maakt over thrillerschrijvers? Dat zit zo. Herben komt als personage voor in de laatste film van Theo van Gogh, 06/05, die morgen op het filmfestival in Rotterdam in bioscooppremière gaat (de film kwam eerder op internet uit). In de film wordt gesuggereerd dat de moord op Fortuyn een complot was van de AIVD en de Amerikanen, omdat Pim tegen de aanschaf van de straaljager Joint Strike Fighter zou zijn. Fortuyn moest weg, dan zou de brave Herben de JSF wel binnenpraten, dol op vliegtuigjes als hij is. Een kardinale blunder, schrijft Herben, Fortuyn was óók voor de JSF. En niet alleen dit scenario is prut, ook de boeken van Tomas Ross ,,rammelen inhoudelijk aan alle kanten'', schrijft Herben. ,,Ik heb er een paar gelezen'', voegt hij telefonisch toe, ,,en als je er even over nadenkt, dan weet je: dit is bagger. Het zijn echt niemendalletjes.''

Nee, dan Dan Brown. Herben las The Da Vinci Code al vóór de hype, in het Engels. ,,Ik kreeg het een jaar geleden van PvdA-kamerlid Frans Timmermans – hoe gaat dat, je bent samen op dienstreis, en dan is het: wat heb jij om te lezen in het vliegtuig. Hij zei: jij bent vrijmetselaar, jij begrijpt wel een beetje wat erin staat. Ik heb het daarna ook nog in het Nederlands gelezen, en ik ben in de zomervakantie zelfs naar Edinburgh geweest om een paar beweringen uit het boek over de Rosslyn Chapel te checken. The Da Vinci Code is een heel interessante mix van Wahrheit en Dichtung. En ik vind het leuk dat een thrillerschrijver erin slaagt om hele volksstammen te interesseren voor religie en kunst – de rijen voor de musea die in het boek voorkomen zijn nu ineens veel langer.''

Herben is al 17 jaar vrijmetselaar en zeer geïnteresseerd in wat hij `de onderstromen in de cultuurgeschiedenis' noemt. ,,De kern van Browns boek is dat Maria Magdalena zwanger zou zijn geraakt van Jezus en dat hun kind in Frankrijk is opgegroeid. Dan kunnen theologen en wetenschappers wel roepen dat het niet zo is, maar feit is dat er duizenden jaren lang mensen geweest zijn die dat geloofd hebben. Niet alleen de hoofdstromen in de cultuurgeschiedenis zijn belangrijk. Goede kans dat Fortuyn over vijftig jaar niet meer is dan een voetnoot in de geschiedenis, maar iedereen die nu leeft, weet wat voor impact hij heeft gehad.''

Op Herbens nachtkastje ligt nu een proefschrift van Bernard Lewis over de Orde van de Assassijnen, een vroeg-middeleeuwse islamitische zelfmoordsekte, waar hij tijdens het terrorismedebat in de Tweede Kamer ook over gesproken heeft. ,,Zelfs de griffier wilde de tekst hebben.'' Herben werkt nu aan een bundel artikelen, Vrij denken, waarin hij zijn gedachten laat gaan over onder meer de Assassijnen en Dan Brown.

Om fictie te kunnen lezen is Herben meestal aangewezen op het reces. ,,Als ik nu lees voor het slapen gaan, vallen mijn ogen snel dicht. Wat dat betreft kan ik beter de WRR-rapporten die ik moet lezen op mijn nachtkastje leggen, dat zijn pas goede slaapmiddelen.'' Herben probeert eens per maand een literaire thriller te lezen, ter ontspanning. Zijn vrouw Jacoba, die in de bibliotheek van Linschoten werkt, zoekt geschikte boeken voor hem uit, zoals haar kerstcadeau aan hem: Het trommelvel, van Arturo Pérez-Reverte.

Nederlandse literatuur vindt hij vaak `heel teleurstellend'. ,,Neem Mulisch, die wordt veel geprezen om zijn diepzinnigheid, maar hij verzamelt gewoon denkbeelden uit de alchemie, de antroposofie en de Jungiaanse filosofie, en die verwerkt hij tot een roman. Op knappe wijze. Maar filosofische diepgang? Nee. Ik lees dat met een glimlach. Ik zie wat hij zelf bedacht heeft en wat er al bekend was, en bij Mulisch is het veel bekende kost. Mulisch is voor mij een soort Dan Brown.''

    • Ellen de Bruin