Klik, een mening

Leraar Bernd Roks bespreekt in de klas actuele kwesties nadat leerlingen op internet hebben gespeurd naar informatie. Soms is hij geschokt door hun opvattingen.

BERND ROKS IS een jonge leraar Maatschappijleer op de Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur, een grote school met alle onderwijsniveau's. Hij is een zij-instromer. Na zijn studie Sociale Wetenschappen aan de Katholieke Universiteit Brabant krijgt hij nu les in didactiek op de Fontys Hogeschool. Wat hem daar het meeste opvalt, of liever gezegd tegenvalt, is de ouderwetse manier waarop er daar wordt lesgegeven: ``Met het bord en krijtje. ICT is totaal niet geïntegreerd.''

En dat druist volkomen in tegen de manier waarop Roks wil lesgeven. Hij vindt het essentieel om de actualiteit de klas binnen te halen, en hoe kan dat nou beter dan via internet? Roks gebruikt in zijn lessen nauwelijks nog boeken. Een samenvatting van het hoofdstuk dat hij behandelt zet hij in een Power Point Presentatie, die hij in de klas laat zien. Daarin integreert hij links naar interessante sites. ``Als ik een les over massamedia geef, link ik direct door naar de sites van diverse dagbladen. Dan kunnen de leerlingen zelf meteen de verschillen zien.'' Om op deze manier te kunnen werken heeft een aantal klaslokalen op zijn school in Etten-Leur al de beschikking over een computer met internetaansluiting en een beamer.

Vandaag geeft Roks les in de mediatheek, waar zo'n vijfentwintig beeldschermen staan. Allemaal met directe toegang tot internet. De tsunami staat op het programma voor 4-havo en 5-vwo. Roks heeft feitelijke vragen gemaakt, zoals `Hoe ontstaat een tsunami?'. Maar er staan ook wat meer politiek getinte vragen tussen, waarbij de leerlingen naar hun mening wordt gevraagd. Zoals: `Wat vind je van de manier waarop Koningin Beatrix zich met de ramp in Azië bezig houdt?'

Voor de beantwoording van de vragen kunnen de leerlingen terecht op Kennisnet, de internetorganisatie voor het basis-, voortgezet en beroepsonderwijs. Hier staat een `special' over de tsunami, boordevol links naar informatieve sites. Hoewel de leerlingen zich de afgelopen weken in een waar bombardement van informatie over de zeebeving hebben gewaand, heeft dit voor de meesten nog niet tot duidelijkheid geleid. Over het ontstaan van een tsunami hebben ze niet meer dan een globaal idee. Kennisnet geeft daarover een heldere uitleg, hoewel een aantal leerlingen het allemaal wat te `kleuterachtig' vindt. Veel scholieren zoeken `googlen' gewoon. ``Een zoekmachine als Davindi is toch meer voor jongere kinderen'', zegt Ruud (16, 5-vwo). Hun hoofdpunt is volgens mij het filteren van informatie. Nou, ik wil liever zelf filteren.''

Iedere leerling haalt uit de berichtgeving over de tsunami dingen die hem of haar raken. De techneuten Cliff (15, 4-havo) en Fabian (16, 4-havo) zijn vooral geïnteresseerd in het natuurkundig verschijnsel en minder in de menselijke drama's eromheen. Dat zijn ook de jongens die op Kennisnet meteen een driedimensionaal filmpje over het ontstaan van een tsunami weten te vinden. ``Da's mooi om te zien, man.''

Maar Elvira (17, 4-havo) beleeft het allemaal heel anders. Zij is een vluchteling uit Oezbekistan en identificeert zich erg met de slachtoffers. ``Azië voelt nog als thuis.'' Ze is erg kritisch ten opzichte van de vele hulporganisaties die op de ramp afkomen. ``Ik kan Russisch lezen en toen vorig jaar de verschrikkelijke ramp in Beslan gebeurde (waar Tsjetsjeense terroristen leerlingen en personeel van een basisschool gijzelden, waarop een bloedige bevrijdingsactie volgde, red.) heb ik veel op Russische sites naar informatie gezocht. Er was ook een site van de onderwijzers en ouders van de school zelf, met foto's en verhalen. Toen hoorde je in de media dat er heel veel geld naar Beslan zou gaan voor de hulpverlening aan de slachtoffers en nabestaanden. Maar op deze site las ik dat daar niet veel van terecht is gekomen. En daardoor denk ik nu `komt al dat geld dat mensen hebben ingezameld voor Azië dan wel op de goede plekken terecht?'

Sommige leerlingen zeggen de berichtgeving over de zeebeving `spuugzat' te zijn. Vooral het circus rondom giro 555. Ruud: ``Door al die acties en heisa ontgaat mensen op den duur de ernst van wat er gebeurd is.'' De leerlingen kijken kritisch: ``In Afrika gaan elke dag heel veel mensen dood door oorlog, honger en Aids'', zegt Pim (15, 4-havo). ``Waarom horen we nu alleen maar over de tsunami en hoeveel geld we daarvoor hebben ingezameld. Dat is niet eerlijk.'

Leerlingen uiten zich soms ongenuanceerd. In het kader van het thema `criminaliteit' laat Roks dezelfde leerlingen een journaalfragment bekijken over de tasjesroof in Amsterdam, waarbij één van de daders werd doodgereden door de bestolen vrouw. De opdracht is hun mening ten geven ten aanzien van de geëiste straf. Op zoek naar dat fragment komen de leerlingen langs de foto's van de Britse militairen die Irakese gevangen mishandelen, door twee jongens vol bravoure en machismo lachend `inburgeringscursus' genoemd. De automobiliste die de tasjesdief doodreed wordt elders in het lokaal geprezen: `Rijd ze allemaal maar dood, moeten ze maar niet jatten.'

Tja, Bernd Roks heeft nog heel wat werk te verzetten. Dat ziet hij zelf ook. Ook hij is geregeld geschokt door de opvattingen die hij om zich heen hoort. Dat sterkt hem in zijn opvatting dat het essentieel is om het nieuws van alledag de klas in te halen, door de directe bronnen te laten zien en erover te discussiëren. ``Alleen door de leerlingen te laten zien dat er aan iedere zaak meerdere kanten kleven, door ze er samen over te laten nadenken, kun je ze genuanceerdheid bijbrengen.''