`Ik ben de schaamte voorbij. Nou ja, bijna'

De koopkracht van de meeste Nederlanders gaat dit jaar achteruit. Lukt het minima nog om rond te komen? Deel 1 in een nieuwe serie.

Aan de inrichting van haar flat in Vlaardingen zou je niet zeggen dat Rosa Kelderman moet rondkomen van een WAO-uitkering van 757,12 euro per maand. De meubels zien er prima uit, fuchsia accenten geven de woonkamer een eigentijdse uitstraling en de theezakjes worden gepresenteerd op een mooi schaaltje. ,,Mijn inrichting is al jaren oud, maar ik ben er zuinig op en ik ben geïnteresseerd in interieurinrichting'', vertelt Kelderman (58). ,,Dat bankje heb ik vorig jaar kunnen kopen omdat ik na 41 jaar ben gestopt met roken.'' Stoken doet ze niet, alleen als het niet anders kan of als er bezoek komt. Dan gaat de verwarming in de woonkamer op 17 graden. ,,Daarom hangt dat gordijn voor de deuropening.''

Rosa Kelderman, die wegens botontkalking en reuma in huis met een rollator loopt, is tweemaal in haar leven rijk geweest, vertelt ze: toen ze getrouwd was, tot begin jaren tachtig, en toen ze een eigen huis verkocht wegens een nieuwe liefde. ,,Ik heb de hele wereld rondgereisd met mijn toenmalige echtgenoot. We reden allebei in een Alfa Romeo en huurden voor de vakantie een duur huis in Spanje.'' Ook haar nieuwe relatie liep mis. Toen daar nog eens een, volgens Kelderman, verkeerd beleggingsadvies van de bank bijkwam en ontslag uit haar functie als receptioniste/secretaresse bij een installatiebedrijf, ging het financieel en lichamelijk bergafwaarts.

Sinds acht jaar zit Rosa Kelderman thuis en al bijna zes jaar behoort ze tot de zogeheten minima. Ze houdt haar boekhouding tot op de cent nauwkeurig bij. Aan vaste lasten, zoals huur, energie, telefoon, thuiszorg, ziektekostenpremie, begrafenisverzekering en lidmaatschap van het Humanistisch Verbond (,,want ik wil wel naar een menselijk bejaardenhuis''), is ze maandelijks 677,57 euro kwijt. ,,Elk jaar gaat er een klein bedrag van mijn uitkering af. Ik sta nu 115 euro rood. Pas in april kan ik weer een post eten à 23 euro opvoeren. En als alles goed gaat, houd ik in mei 79,55 euro over voor eten.''

Een armoedetoeslag krijgt ze niet omdat ze gewerkt heeft, volgens Kelderman. ,,Anders had ik 300 euro per jaar meer gehad.'' Bovendien moet ze eerst haar levensverzekering van 11.000 euro opeten die drie jaar geleden vrij viel. Daar is vrijwel niets meer van over. Pensioen heeft ze niet opgebouwd, ondanks 35 jaar werken. Over vier jaar krijgt ze wel 5.000 euro per jaar van het pensioen van haar ex-man. ,,Dan vervalt mijn huursubsidie. Zo zal ik altijd arm blijven.''

Soms is er een onverwachte meevaller. Zoals vorig jaar, toen ze 251 euro belasting terugkreeg wegens onkosten voor haar handicap. Daar staat tegenover dat haar printer het begeven heeft en dat ze twee jaar geleden 900 euro nodig had voor een nieuw matras. ,,Dat moest van de therapeut, wegens de pijn.'' Ze betaalde het matras van de levensverzekering. Haar auto gebruikt ze nauwelijks meer sinds de vergoeding van 137,50 euro die ze tot 2004 kreeg, is vervallen. ,,Per taxi reizen kan ook niet, want dat bedrag krijg je wel vergoed, maar dat moet je eerst voorschieten.'' Kelderman reist nu vooral per scootmobiel. Vorig jaar richtte ze een club op voor scootmobilisten, de Tuffies. ,,Dat zijn vrienden en vriendinnen geworden.''

Rosa Kelderman is de schaamte inmiddels voorbij, zegt ze. ,,Nou ja, bijna.'' Ze eet van giften van vrienden en buren, vertelt ze. Samen met een vriendin, die ook gehandicapt is en van een minimuminkomen leeft, deelt ze dit kwartaal elke week een pakket van de Voedselbank. ,,Ik ben blij met alles wat ik krijg.'' Goedkope groente van Aldi of Lidl vriest ze in. ,,Ik kan geen spruit meer zien.''

Ze is erg blij met de Rotterdam-pas. ,,Daarmee kun je af en toe eens gratis naar een museum. Of met de Speedo-rondvaartboot. En één keer per jaar kun je koffie drinken met gratis vlaai. We doen alle gratis dingen eerst. Want armoede maakt ook cultureel armoedig.''

Armoede maakt ook creatief, vindt Kelderman. ,,Je moet over alles nadenken.'' Ze vreest het moment dat de overheid de gehandicaptenzorg overhevelt naar de gemeenten, waardoor ze nóg minder hulp krijgt. ,,En samenwonen met een andere armlastige kan niet, want dan worden we allebei gekort.'' Samen met een vriendin hoopt ze te worden ingeloot voor een vierdaagse reis van De Zonnebloem naar Noord-Holland. ,,Dat kost 250 euro, maar we kunnen een beroep doen op het sociaal fonds van De Zonnebloem.''

Heeft Kelderman kunnen wennen aan de overgang van rijkdom naar armoede? ,,Je moet wel. Toen ik trouwde, was ik ook arm. En sinds mijn zoontje dertig jaar geleden overleed aan kanker, weet ik dat financiële rijkdom ook geestelijke armoede kan zijn.'' Ondanks alles wil ze honderd worden. ,,De solidariteit van mijn scootmobielclub en van vrienden voelt warm. Ik hoop gewoon op een beter leven in het hiernamaals.''

Dit is een serie over minima en hun budget. Volgende week: Nathalie Degryse is bijna uit de schulden

    • Friederike de Raat