WHO remt aids

De behandeling van aids-patiënten in arme landen is het laatste jaar sterk uitgebreid. Honderdduizenden levens worden gered.

Moeilijker dan het uitroeien van pokken. Ambitieuzer dan de strijd tegen polio. De campagne die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het aids-programma van de Verenigde Naties (Unaids) ruim een jaar geleden lanceerden om aids-patiënten in arme landen massaal aan de levensverlengende aids-remmers te krijgen, is volgens de Koreaanse directeur-generaal van de WHO, dr. Lee Jong-wook, ,,misschien wel de moeilijkste opdracht op het gebied van de gezondheidszorg waarmee de wereld ooit te maken heeft gehad, en de meest nijpende''.

Doel van de campagne `3 by 5' is om in twee jaar tijd de helft van alle aids-patiënten die met aids-remmers kunnen worden gered, aan die medicijnen te helpen. Halverwege ligt de campagne op koers, zo maakten de WHO en Unaids gisteren bekend. ,,De samenwerking het afgelopen jaar heeft laten zien dat verschillende initiatieven elkaar kunnen versterken en voor een ongekende schaalvergroting kunnen zorgen'', zei dr. Richard Feachem, directeur van het Mondiaal Fonds ter bestrijding van aids, tuberculose en malaria.

Het aantal aids-lijders in arme landen dat met aids-remmers wordt behandeld, is het afgelopen jaar met 75 procent gestegen tot 700.000. Het aantal behandelde patiënten in zwart Afrika is het afgelopen jaar ruim verdubbeld tot 310.000 mensen. Ook in Azië verdubbelde het aantal patiënten dat met aids-remmers wordt behandeld: tot 100.000.

De beschikbaarheid van aids-remmers is al net zo ongelijkmatig over de wereld verdeeld als de ziekte zelf. Van de 39.4 miljoen mensen die met het aids-virus zijn besmet, wonen er circa anderhalf miljoen in rijke landen. Iedereen die daar aids-remmers nodig heeft, krijgt die ook. Daardoor is aids in het Westen geen fatale ziekte meer.

In de meeste arme landen staat op aids nog steeds de doodstraf. In het verleden werd er steeds vanuit gegaan dat behandeling voor arme landen te duur en te ingewikkeld was. Maar dat excuus gaat volgens de WHO niet meer op. De prijs van een behandeling met aidsremmers is de laatste jaren sterk gedaald tot inmiddels circa 300 dollar per jaar. Verder heeft de WHO de methodes voor diagnose, behandeling en toezicht sterk versimpeld. Behandeling is ook mogelijk in de armste gebieden waar geen dokters en geen voorzieningen zijn.

Toen de campagne ruim een jaar geleden begon, werd in arme landen maar 7 procent van de aidspatiënten behandeld die de medicijnen nodig hebben om te overleven. Dat is inmiddels gestegen tot 12 procent. Volgens het doel van de campagne zou dat eind dit jaar 50 procent moeten zijn. Meer dan tien Latijns-Amerikaanse landen en het Afrikaanse Botswana hebben dat percentage al overschreden. Oeganda en Thailand komen daar binnenkort bij.

Maar om dat percentage mondiaal te halen, moeten dit jaar nog eens 2,3 miljoen aidspatiënten aan aidsremmers worden geholpen. Het meeste werk blijft er te doen in vijftien Afrikaanse landen en in India, die samen goed zijn voor meer dan driekwart van de behoefte aan extra aids-remmers.

De vestiging van behandelcentra zal drastisch moeten worden versneld, vooral in landelijke gebieden, zeggen WHO en Unaids in hun tussenbalans. Tienduizenden personeelsleden moeten worden getraind. Ook moeten er goedkopere, gebruiksvriendelijke aidsremmers voor kinderen komen. Kwetsbare groepen als homo`s, gevangenen, drugsgebruikers en werknemers in de seksindustrie moeten meer toegang tot de medicijnen krijgen. Verder is er nog zo'n twee miljard dollar nodig. Van de benodigde 3,5 tot 3,8 miljard dollar is pas 1,55 miljard beloofd.

Brazilië heeft als eerste niet-Westerse natie getoond dat alle aidspatiënten ook onder minder ideale omstandigheden met aidsremmers kunnen worden behandeld. Daardoor is het sterftecijfer de laatste zeven jaar met de helft gedaald. Dat scheelde 100.000 doden. Door universele behandeling van aidspatiënten kunnen jaarlijks zeker anderhalf miljoen mensen worden gered.

Bestrijding van aids houdt meer in dan alleen maar aids-remmers beschikbaar stellen, zeggen WHO en Unaids. Maar een schaalvergroting van de behandeling met medicijnen zal ook de zorg en de preventie versterken. De gezondheidszorg als geheel zal er in arme landen op vooruit gaan omdat de infrastructuur ook voor de bestrijding van andere ziekten kan worden gebruikt.

    • Dick Wittenberg