Ode aan Alfred Mazure en Dick Bos

Bestaan er Nederlandse martial art-films? Precies een jaar geleden claimden de makers van Fighting Fish dat dit de eerste kungfu-film was van vaderlandse bodem. Fout! Al vlak na de oorlog werd door Alfred Mazure zo'n genrefilm gemaakt.

Een van de verdiensten van Jan Bosdriesz' documentaire Dick Bos weer in actie! is dat we beeldmateriaal uit deze en andere films van Mazure te zien krijgen. Mazure dankt zijn faam aan de creatie van Dick Bos, de detective die zijn tegenstanders graag vloert met jiu-jitsugrepen in plaats van een pistool. Mazure tekende zijn strips – voor het eerst in boekvorm in 1941 – in een kale grafische stijl, waarbij de beeldkaders erg doen denken aan film.

In de documentaire komt regisseur Paul Verhoeven – ook adviseur voor de film – op de van hem bekende geestdriftige wijze aan het woord. In de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek mag hij de originele tekeningen van Mazure bekijken. Dan laat hij een sequentie zien die hij, naar eigen zeggen onbewust, heeft overgenomen in een van de actiescènes van Basic Instinct (1992). Dit voorbeeld illustreert de `filmische' stijl van Mazure maar ook de impact die de strip had op de jonge Verhoeven. Vijftig jaar na dato zat de strip nog plaatje voor plaatje in zijn hoofd. Regisseur Bosdriesz wisselt de achtervolgingsscène uit Basic Instinct af met beeldjes uit de strip: het past perfect.

Ook anderen verslonden Dick Bos in de naoorlogse jaren. Journalist Henk Hofland prijst de achteloosheid en de soms absurde tekstballonetjes uit de strip. Dat Dick Bos niet alleen bij de eerste generaties striplezers tot opwinding leidt, toont het bezoek aan de veel jongere verzamelaar Rich Thomassen die echt alles van Mazure heeft, niet alleen Dick Bos maar ook allerlei andere illustraties en boeken. Zo schetst Bosdriesz de grillige carrière van de avonturier Mazure, die al op jonge leeftijd beschikte over een markante kale kop en graag rondreisde en daar in stripvorm verslag van deed.

Het liefst maakte Alfred Mazure filmpjes. Jan Bosdriesz gebruikt veel van diens home movies, jiu-jitsu-trainingsfilms en ander prachtmateriaal. Zoals fragmenten uit Ten hoogste negen jaren: Moord in het modehuis uit 1946, waarin Dick Bos als live-action held veel jiu-jitsu gebruikt om zijn tegenstanders te vloeren. Hij is nooit uitgebracht, maar toch is het echt de eerste Nederlandse `martial arts' film.

In Filmhuis Den Haag is een tentoonstelling met Dick Bos-parafernalia te zien; op 31 januari vertoont het Amsterdamse Ketelhuis een aantal films van Alfred Mazure, waaronder twee Dick Bos animatiefilms.

Dick Bos weer in actie! Regie: Jan Bosdriesz. Met: Paul Verhoeven, Henk Hofland, Louis Andriessen, Egbert Barten, Rich Thomassen, Piet van der Ham. In: 15 bioscopen.