Geen gratis geld voor huurders

Woningcorporaties zijn geen bank en mogen dus geen geld lenen aan hun huurders. ,,We verdienen juist een knuffel.''

Huizen bouwen moet. Maar bewoners helpen om huizen te kopen, dat mag niet. ,,Ik ben niet van mening dat uw initiatief in het belang van de volkshuisvesting is'' schrijft Volkshuisvestingminister S. Dekker (VVD) aan een van Nederlands grootste woningcorporaties.

Maar dat ziet de corporatie, de Alliantie, heel anders. De Alliantie, een corporatie met 59.500 huizen in onder meer Amersfoort, Amsterdam en Almere, biedt sinds 2003 leningen aan huurders aan die een woning van de corporatie willen kopen. De leningen kunnen oplopen tot 40.000 euro, zijn renteloos en hoeven de eerste jaren niet terugbetaald te worden.

Volgens de Alliantie is deze zogeheten starterslening een mooi steuntje in de rug voor huurders die de volgende stap op de woningmarkt willen maken: de woning die ze al jaren huren nu zelf kopen. In de woorden van de directievoorzitter van de Alliantie, Jim Schuyt:,,Wij zouden juist geknuffeld moeten worden, in plaats van slaag te krijgen van de minister.''

Volgens de Alliantie past dit initiatief in de lijn van minister Dekker en de grote politieke partijen. Die willen, in meer of mindere mate, het eigenwoningbezit stimuleren en zijn voorstander van de verkoop van betaalbare huurhuizen van woningcorporaties.

Door de verkoop raken corporaties huizen met relatief lage (voor hen onrendabele) huren kwijt. In 2003 verkocht de Alliantie bijvoorbeeld 392 woningen die samen 38 miljoen euro opbrachten. Woningverkopen zijn voor veel corporaties cruciaal om financieel de eindjes aan elkaar te knopen. Het geld moet in nieuwbouw worden gestoken, om het groeiende tekort aan huurhuizen terug te dringen.

Het verstrekken van de leningen gaat via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten, waarin meer dan 170 gemeenten – en één corporatie: de Alliantie – samenwerken om goedkope leningen te geven.

,,Wij doen niets via de achterdeur'', bezweert bestuurder Schuyt. Een van de gevolgen van die openheid is wel dat het ministerie al sinds het begin van de leningen strijd voert met de corporatie. In meerdere brieven is de corporatie gemaand geen leningen meer te geven en de reeds verstrekte leningen terug te draaien. Een woningcorporatie is geen bank, vindt het ministerie. Een corporatie moet haar geld steken in de volkshuisvestelijke taak: betaalbare woningen bouwen en verhuren.

Dat wil de corporatie ook wel. De Alliantie is van plan in Amersfoort 1.500 huurwoningen te bouwen, terwijl in 2003, het laatste jaar waarover gegevens beschikbaar zijn, maar 244 huizen werden opgeleverd, constateert minister Dekker in haar brief aan de corporatie. ,,Uw prestaties komen niet overeen met wat van u verwacht mag worden.''

De Alliantie is verbaasd over de brief van eind december, omdat ze een maand eerder nog een brief kreeg waarin de corporatie tot 31 maart de tijd kreeg. Het zou Schuyt niet verbazen, zo zegt hij, als twee verschillende ambtenaren langs elkaar heen hebben gewerkt.

Maar los van de bureaucratie: de nieuwe brief onderstreept de poging van minister Dekker om de regels voor de sector strikter te handhaven. Diverse corporaties zijn gemaand uit te leggen waarom ze hypotheken aan huurders verstrekken – terwijl ze dit soms al jaren doen. Zo moet de Stichting Volkshuisvesting Uden twee hypotheken uit 1979 en 1980 (met een looptijd van dertig jaar) verantwoorden. En, hoewel de details vaak ontbreken, zijn er meer corporaties die huurders helpen: in Kollum werden aan huurders leningen ter waarde van 6.000 euro verstrekt en ook in Drachten, Gorinchem en Didam staan hypotheken op de balans.

Hoewel het ministerie die anderen daarover ook brieven schreef, is de formele `aanwijzing' aan de Alliantie de laatste actie voordat straf volgt. Een soort gele kaart. Ministeriële aanwijzingen zijn uitzonderlijk. De laatste ging een jaar geleden naar een Maastrichtse corporatie, die studentenhuizen wilde exploiteren in België. Die corporatie en Dekker vechten dit conflict nu uit voor de rechter. Dat kan hier ook gebeuren. Nu het geld eenmaal uitgeleend is, zegt de Alliantie er aan vast te zitten.