Eiwit voorspelt hartaanval evengoed als cholesterol

Een te hoog gehalte van het eiwit CRP in het bloed voorspelt een (tweede) hartaanval net zo goed als een te hoog gehalte van het `foute' LDL cholesterol. CRP in het bloed duidt op de aanwezigheid van een ontsteking. Dat het gehalte aan CRP in bloed een belangrijke, zelfstandige risicofactor voor een hartaanval is laat zien dat hart- en vaatziekten niet alleen een probleem van disbalans tussen het `goede' HDL- en `slechte' LDL-cholesterol zijn, maar dat een ontstekingproces ook een oorzaak is. Na een eerste hartaanval, moeten huisartsen en cardiologen niet alleen het LDL, maar ook het CRP in de gaten houden, vinden onderzoekers van Harvard University (New England Journal of Medicine, 6 jan).

Een hartaanval is het gevolg van een bloedstolsel dat de kransslagaderen afsluit. Dat zijn de rond het hart gelegen slagaderen die het hart van zuurstofrijk bloed voorzien. In Nederland krijgen jaarlijks 32.000 à 36.000 mensen een hartaanval. In 2000 overleden in Nederland ruim 12.000 mensen aan een hartaanval, nog voordat ze in het ziekenhuis aankwamen. Van de ruim 19.000 mensen die levend het ziekenhuis bereikten overleed tijdens de opname nog eens 4%. Vijf jaar na hun eerste hartaanval is nog 68% van de mannen en 55% van de vrouwen in leven. Bijna de helft van de overlevenden overlijdt uiteindelijk aan een tweede hartaanval.

Na een eerste hartaanval krijgen de meeste patiënten een standaardmedicatie: een bètablokker om het aantal hartslagen per minuut te verminderen en zo het hart meer rust te geven, een bloedverdunner en een LDL-cholesterol verlagend medicijn (statine). Dit laatste onafhankelijk van de vraag of het cholesterol verhoogd is. Statines verlagen niet alleen het cholesterol, maar stabiliseren ook de atherosclerotische plaque, waardoor de kans op losschieten en een hartinfarct daalt. Tenslotte krijgen de overlevenden van de eerste aanval een dringend advies om de leefstijl te veranderen: stop met roken, eet gezonder, drink minder alcohol, beweeg meer en val af.

Uit eerder onderzoek is al bekend dat statines niet alleen het LDL-cholesterol, maar ook het gehalte van het ontstekingseiwit CRP verlagen. Onbekend was echter wat het effect van een laag CRP op een tweede hartaanval is. Om dit uit te zoeken, kregen 3745 mensen na hun eerste hartaanval de statines Lipitor (atorvastatin) of Selektine (pravastatine) voorgeschreven in de PROVE IT studie (Pravastatine or Aterovastin Evaluation and Infection Therapy Study).

Per 100 statineslikkers met een LDL hoger dan het gemiddelde van 1,8 mmol per liter telden de onderzoekers jaarlijks 4 hartaanvallen, tegen 2,7 bij 100 mensen met een LDL-gehalte lager dan 1,8. Een boven gemiddeld verhoogd CRP van 2 mg per liter, levert 3,9 tweede hartaanvallen per jaar in een groep van 100 patiënten, terwijl dit getal 2,8 in de groep patiënten zonder verhoogd CRP bedroeg. De samenhang tussen de hoogte van CRP en LDL was minimaal.