Cowboy versus financieel genie

Bernie Ebbers, oud-topman van Worldcom, komt komende week voor de rechter. Hij wordt verdacht van fraude, zwendel en meineed. Ebbers ontkent alles.

De oud-topman van het Amerikaanse telecombedrijf WorldCom, Bernie Ebbers, moet volgende week voor de rechtbank verschijnen op beschuldiging van beleggingsfraude, zwendel en meineed. Van alle fraudegevallen die de afgelopen jaren in de VS aan het licht kwamen, was die bij WorldCom het grootste: 11 miljard dollar. Het leidde ook tot het grootste faillissement in de Amerikaanse geschiedenis.

De 63-jarige Ebbers, die zijn onschuld volhoudt, zal zijn voormalige protegé, de twintig jaar jongere Scott Sullivan, tegen zich horen getuigen. Wegens gebrek aan hard bewijs zal de zaak vooral neerkomen op de vraag wie het beste verhaal heeft. Kroongetuige Sullivan zal zijn ex-baas de verantwoordelijkheid voor de fraude in de schoenen proberen te schuiven, terwijl Ebbers' advocaten juist beweren dat Sullivan solo opereerde. ,,Omdat er geen documentatie is van de fraude komt alles aan op de geloofwaardigheid van Ebbers en Sullivan'', zegt Robert Mintz, een voormalig openbaar aanklager die nu advocaat is bij McCarter & English. ,,Het zal niet meevallen om de jury hiermee te overtuigen.''

Ebbers hangt een gevangenisstraf van 25 à 30 jaar boven het hoofd. Sullivan bekende vorig jaar schuld en verleende medewerking aan de rechtszaak in ruil voor strafvermindering. Rechter Barbara Jones bepaalde deze week dat Ebbers' advocaten Sullivans ,,echtelijke ontrouw'' mogen aanvoeren als argument tegen de betrouwbaarheid van zijn getuigenis. Het OM kreeg bij de rechter gedaan dat twee getuigen die Ebbers' advocaten willen laten horen niet gevrijwaard zijn van rechtsvervolging. Dat kan betekenen dat zij afzien van hun medewerking.

De fraude die bij WorldCom in 2002 werd ontdekt, leidde tot een koersval die beleggers 150 miljard dollar kostte. Het telecombedrijf bleek de laatste jaren tientallen miljarden verlies te lijden, die werden weggemoffeld door operationele kosten te boeken als langlopende lasten. Ebbers' advocaten stellen dat hij een topman was die zich alleen bezighield met de grote lijnen. Dit strookt evenwel niet met zijn reputatie bij sommige oud-collega's die hem kenschetsen als zuinige micromanager die ooit protesteerde tegen de onkostendeclaratie van een manager die business class had gevlogen.

Bij eerdere rechtszaken zoals tegen zakenbankier Frank Quattrone en zakenvrouw Martha Stewart, speelden e-mails een rol. Ebbers, een ongeschoolde cowboy-ondernemer, gebruikte echter nauwelijks e-mail of bedrijfsmemo's. Sullivan werd in 1994 bij WorldCom binnengehaald als financieel genie. Terwijl Ebbers rondliep in cowboylaarzen en spijkerbroek, kauwend op een sigaar, verscheen Sullivan immer strak in pak. De boomlange Ebbers, oud-basketballer, noemde Sullivan, liefkozend the short man en prees hem uitvoerig voor het orkestreren van WorldComs overname van de grotere branchegenoot MCI in 1998, voor 37 miljard dollar. Na het failliet van WorldCom werd uit de restanten MCI heropgericht.

Het openbaar ministerie wil Sullivan afschilderen als een eerlijke en plichtsgetrouwe employee. In een voicemail in juni 2001 zou hij Ebbers hebben gezegd dat het ,,boekhoudkundige gedoe'' moest ophouden en dat er een winstwaarschuwing aan Wall Street moest worden afgegeven. Ebbers zou Sullivans advies in de wind hebben geslagen. Maar Ebbers' advocaten stellen juist dat accountants WorldComs boeken goedkeurden omdat Sullivan de fraude voor iedereen verborgen hield.

Zowel Ebbers als Sullivan hebben direct geprofiteerd van de opgepompte cijfers van WorldCom. Ebbers gebruikte zijn aandelen als onderpand voor leningen ter waarde van 900 miljoen dollar, waarmee hij onder andere een grote ranch in Canada en een jacht bekostigde. Sullivan verkocht aandelen ter waarde van 45 miljoen dollar, waarmee hij een kapitale villa begon te bouwen in Boca Raton, Florida, waar zijn vrouw en kind al die tijd woonden. De villa kwam nooit af, maar Sullivan probeert het bouwsel nu naar verluidt van de hand te doen voor 12,9 miljoen dollar. Als vrijwilliger bouwt hij sinds kort huizen voor daklozen.

    • Viktor Frölke