Altijd anders en nooit helemaal thuis

Sultan Gün (24) is een juriste en gelovige moslim die uit Turkije afkomstig is. Shailoh Philips (25) is een mennoniet, een doopsgezinde, uit de Verenigde Staten. Sultan kwam op haar zesde naar Nederland, toen haar vader als imam werd uitgezonden. Shailoh was 13 jaar oud toen ze naar Nederland verhuisde. Haar vader stichtte hier een kerkgenootschap. Ze spreken allebei vlekkeloos Nederlands – Couperus is Sultans lievelingsschrijver – en vallen anderszins ook nauwelijks op. Shailoh kan zo uit Dokkum komen, en een Turkse met hoofddoek als Sultan valt tegenwoordig evenmin uit de toon. Toch, zegt Shailoh, ben je altijd anders, ben je nooit helemaal thuis.

Shailoh en Sultan met hun zo verschillende achtergrond zijn dikke vriendinnen. Maar de veranderende atmosfeer in Nederland door het moslimterrorisme en het groeiend anti-Amerikanisme in sommige kringen dwingen hen over hun eigen en elkaars achtergrond na te denken. Je identiteit is niet meer onschuldig, zegt Shailoh; er kleeft een verhaal aan dat je niet zelf hebt gekozen.

De documentaire Hoe sterk is vriendschap? laat zien dat Sultan haar moslim-zijn gebruikt om de politie ertoe te brengen actie te ondernemen tegen een schoonmaker die haar lastig valt. Anders vraag ik mijn vader en broer wel om de zaak te regelen, had ze tegen de politie gezegd, vertelt ze. O wee, eerwraak, reageerde de politie en pakte de schoonmaker op. Tegelijk heeft ze er meer dan genoeg van door de buitenwereld als moslim ter verantwoording te worden geroepen voor de daden van een paar extremisten. Daar heeft zij niets mee te maken, stelt ze.

Ook de vriendschap wordt hierdoor belast, is het thema van de documentaire. Want ook Shailoh wil de discussie aangaan: bij de buitenwereld is de angst voor moslimextremisten, en in het verlengde moslims, reëel, betoogt ze. Jij neemt die angst niet serieus, verwijt ze Sultan.

Nou ja, het komt wel goed met de vriendschap, maar dat kan niet worden gezegd van de documentaire. Dunnetjes allemaal, beetje zonde van de tijd van kijken. Het enige aardige, wat mij betreft, komt wanneer Sultan vertelt over haar stage op de Nederlandse ambassade in Iran. Daar kwam ze met haar zwarte hoofddoek aanzetten die ze binnen ook ophield, terwijl de Iraanse vrouwen die er werken hun hoofdbedekking onmiddellijk opgelucht afgooien als ze binnen zijn. Die waren niet blij met haar, vertelt ze. Zo gaat dat: als je van de overheid een hoofddoek op moet zoals in Iran, kijk je er heel anders tegenaan dan hier waar sommige politici hoofddoekjes rauw lusten.

Het geluk van Nederland: Hoe sterk is vriendschap? VPRO, 23.35-0.10u.

    • Carolien Roelants