Het nieuws van 22 januari 2005

Beelden van Bernhard

,,Fotografie was voor de prins meer dan een hobby'', schrijft Martha Bakker, conservatrice van het Verzetsmuseum in Amsterdam, in haar inleiding van het boek `Het fotoarchief van prins Bernhard. De jaren 1940-1945', dat volgende week verschijnt. ,,Het was ook een manier om verslag te doen van zijn leven.'' Prins Bernhard stelde albums samen met foto's die niet alleen door hemzelf, maar ook door anderen waren gemaakt. Zo speelde hij in zijn albums zelf de hoofdrol.

In spannende tijden maakte de vorig jaar overleden prins vrijwel dagelijks foto's. De albums uit de Tweede Wereldoorlog zijn daardoor een soort oorlogsdagboeken. De eerste foto's dateren van vlak na de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940, twee dagen voor het vertrek van prinses Juliana, prins Bernhard en hun kinderen naar Engeland. De laatste zijn gemaakt op 4 augustus 1945, toen prinses Juliana en haar dochters terugkeerden uit Canada. De bijschriften van de prins zijn in het Engels.

In de oorlogsjaren was prins Bernhard lange periodes gescheiden van zijn gezin. In augustus 1940 werd hij op instigatie van koningin Wilhelmina in Londen kapitein bij de Koninklijke Marine en kolonel bij de Koninklijke Landmacht en het KNIL. Een paar maanden later werd hij verbindingsofficier tussen de Britse en Nederlandse strijdkrachten. In het laatste oorlogsjaar was hij bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten.

Gedurende de oorlogsjaren maakte Bernhard verschillende reizen. Niet alleen ging hij regelmatig naar zijn gezin in Canada, hij bezocht ook onder meer het geallieerde front in Afrika. Ook bracht hij bommenwerpers naar Engeland. Van al deze gebeurtenissen maakte hij foto's, waarvan er 102 zijn opgenomen in `Het fotoarchief van prins Bernhard' en acht op deze pagina staan.

Landbouwpolitiek houdt Derde Wereld in de tang 2

Naar aanleiding van het artikel over de presentatie van het praktische plan voor de Millennium Development Goals in NRC Handelsblad van 15 januari, het volgende: Als tropisch voedingskundige reis ik enkele keren per jaar naar uitheemse probleemplekken op deze wereld waar de kinderen de neiging hebben om te klein en te dun te zijn, de moeders te veel kinderen hebben en de vaders te vaak afwezig zijn of onvoldoende verantwoordelijkheid nemen voor hun gezin. Dit is de doelgroep van de eerste en misschien wel meest ambitieuze doelstelling van het Millennium Ontwikkelings Programma, die zich richt op de 852 miljoen mensen op onze aarde die in een permanente situatie van extreme armoede en honger verkeren.Het artikel noemt zwart Afrika het `epicentrum' van de ontwikkelingscrisis; treffender kon de parallel met het tsunami-rampgebied niet geschetst worden. In opdracht van Kofi Annan zijn vorig jaar allerlei technische mogelijkheden voor terugdringing van het tekort aan voedsel in Afrika gedetailleerd in kaart gebracht. Ik pleit ervoor om voor de oplossing van de `hongerval' naast productieverhoging ook te investeren in verbetering van de voedingsgewoonten, vooral voor moeders en jonge kinderen. Zoals we enkele weken geleden in deze krant konden lezen, is Unilever hiermee alvast begonnen. Hoewel er in Afrika heel diverse `farming systems' zijn met een scala aan gewassen en vee, wordt daar toch erg eenzijdig en te weinig voedzaam gegeten.

In de toekomst zal influenza weer uitbreken

Hoewel ik het niet kan bewijzen, ben ik er van overtuigd dat we ook in de toekomst weer geconfronteerd worden met wereldwijde uitbraken van influenza (pandemieën) die miljoenen mensen het leven zullen kosten. In de afgelopen eeuw is de wereld driemaal geteisterd door zo'n pandemie: de Spaanse griep (1918-1919), de Aziatische griep (1957) en de Hongkong griep (1968). De Spaanse griep alleen kostte ongeveer 2 procent van de wereldbevolking (ongeveer 40 miljoen mensen) het leven. Aan de basis van het ontstaan van een influenzapandemie ligt de transmissie van een vogelinfluenzavirus naar de mens. Dit zou zowel direct als via een andere zoogdiersoort kunnen gebeuren. Uitwisseling van genetisch materiaal tussen het vogelinfluenzavirus en een zoogdierinfluenzavirus kan leiden tot het ontstaan van een influenzavirus dat de mens kan besmetten. Verdere adaptatie van het hierdoor ontstane virus aan de mens kan resulteren in een virus dat snel van mens op mens overgaat en waartegen nauwelijks afweer bestaat.

Ook al is niet bekend wat de beperkende factoren zijn bij het ontstaan en de verspreiding van zo'n pandemisch influenzavirus, de omstandigheden lijken hiervoor niet ongunstiger dan in het verleden. Maar het is onmogelijk om te voorspellen wanneer de volgende influenzapandemie zal komen en de wereld is er onvoldoende op voorbereid. Als we niet investeren in early warning systems en in pandemic preparedness plans, zullen miljoenen mensen onnodig komen te overlijden.

Citigroup te goedkoop

De aandelen van Citigroup zouden wel eens goedkoop kunnen zijn. Als je de koers van 's werelds grootste bank met die van zijn concurrenten vergelijkt - van regionale banken tot zakenbanken - dan lijkt die erg laag. Vóór de bekendmaking van de resultaten vorige week donderdag bedroeg de koers-winstverhouding krap elfmaal de voorspelde winst. Zelfs JP Morgan, dat het de laatste twee kwartalen niet zo goed doet, wordt tegen een premie van 10 procent ten opzichte van Citigroup verhandeld. Is dat gerechtvaardigd? Misschien, als de problemen met de toezichthouders - die de winst van Citigroup in 2004 parten speelden - blijven voortduren. Dat lijkt echter niet het geval te zijn. De dreun van 5 miljard dollar na belastingen die de winst vorig jaar onder druk zette, kwam voor rekening van Citigroups betrokkenheid bij het WorldCom-schandaal. Indirect bewijsmateriaal bezoedelde het werk dat Citigroup voor het geplaagde telecomconcern verrichtte, van adviezen aan het bestuur tot en met omstreden bedrijfsanalyses. Niet één van de lopende rechtszaken tegen Citigroup belooft qua schade ook maar enigszins in de buurt te komen van de WorldCom-affaire. Maar hoe zit het met de rentestand? Die gaat waarschijnlijk omhoog, en daardoor kunnen de winstmarges op verstrekte kredieten gaan krimpen. Volgens Scott Black van Delphi Management betekent een rentestijging van honderd basispunten een daling van de winst per aandeel met 0,07 dollar. Maar die ontwikkeling is al verdisconteerd in de huidige waardering van Citigroup. Zelfs als we ervan zouden uitgaan dat de rente met nog eens 50 extra basispunten stijgt, waardoor nog eens 0,04 dollar van de dit jaar verwachte winst per aandeel van 4,40 dollar wordt afgesnoept, zou het aandeel worden verhandeld op elfmaal de winst, wat nog steeds zou neerkomen op een korting ten opzichte van de sector.

Vetstrijd

Dit is wat iedereen wil: lekker eten en toch afvallen. Er schijnt een afvalpil in de maak te zijn die deze droom zal verwezenlijken. Maar voorlopig moeten we het doen met andere uitvindingen en de strenge instructie om vooral veel te bewegen. De Engelse supermarktketen Tesco kwam op het idee een speciale winkelwagen te ontwikkelen. Aan deze boodschappenkar is een extra wiel bevestigd dat de rolweerstand verhoogt. Je duwt je suf en valt dus tijdens het kopen van lekkere dingen af. Naam van deze winkelwagen: the flab. De overheid van Zimbabwe wil een financieel slaatje slaan uit de 1,2 miljard te dikke wereldbewoners. Men wil dikke toeristen naar het land lokken en ze op boerderijen laten werken. Deelnemers aan de `Obesity Tourism Strategy' krijgen na hard te hebben gewerkt een riviercruise op de Zambesi aangeboden. Voor wie niets in deze nieuwe snufjes ziet is er altijd nog de caloriewijzer van het Voedingscentrum. Daarop kun je zien hoeveel minuten je moet wandelen, zwemmen of fietsen om een bepaald ingrediënt te verbranden. Ik kan me aantrekkelijker en spannender inspanningen voorstellen. Zoals autorijden naar Parijs inclusief een stukje over de zenuwslopende Boulevard périphérique. Ik schat het interen op minstens 500 calorieën. Voor een antiloop is dit een ontmoedigende schijf. Om een halve avocado teniet te doen moet je 26 minuten wandelen. Voor 75 gram tahoe 23 minuten. Een gebakken ei: 26. Een zoute haring: 30. Een bord erwtensoep: 60. Een portie rauwkost 2. Maar één eetlepel olijfolie om die rauwkost op te vijzelen is al weer 21 minuten wandelen. Bij één banaan, wat is nu een banaan, staat het getal 26. Op de schijf staat slechts één ding vermeld waarvoor je op je gat mag blijven zitten: een glas light frisdrank = 0. Recept voor een aardig magere salade. Was en droog de spinazie. Verwijder harde stelen. Snijd de schoongemaakte bleekselderij in reepjes. Roer bleekselderij, peterselie, fijngehakte knoflook, ajvar (verkrijgbaar in Turkse winkels), peterselie en zout en peper naar smaak door de cottage cheese. Schep de cottage cheese op de spinazie. Afhankelijk van de vetstrijd kunnen er 2, 4, 6, 8 of meer personen van eten.

Liever goede wijn dan Kant

Zoals W.F. Hermans in 1975 in Onder professoren zijn gram uitte over de oncollegiale gang van zaken op de Groningse universiteit, afdeling natuurwetenschappen, zo geeft Joke J. Hermsen in haar derde roman, De profielschets, een venijnig beeld van de al even oncollegiale omgangsvormen op de Universiteit van Amsterdam, afdeling geesteswetenschappen. Het is een eigenaardig mannenbolwerk, dat wetenschappelijke, filosofische bedrijf, als wij Hermsen mogen geloven. De wijsbegeerte zelf lijkt er nauwelijks toe te doen. Alle energie van het universitaire personeel gaat zitten in de machtsstrijd tussen de verschillende denkrichtingen. Ethici, sociaal-realisten en Duits-idealisten zitten elkaar voortdurend in de haren. En ook de hegelianen en de heideggerianen kunnen elkaars bloed wel drinken. De door Hermsen geportretteerde vakgroep telt maar een enkel ijverig en studieus lid en dat is uitgerekend de vrouw die na twaalf jaar van losse contracten te horen heeft gekregen dat er voor haar geen vaste aanstelling inzit. Zij stelt ironisch vast dat het hebben van de juiste connecties en het presenteren van een goed glas wijn belangrijker worden gevonden dan een fatsoenlijke publicatielijst. `Beter Coq au vin dan de studie van Kant, Kofman en Klossowski', zo vat buitenbeentje Det van Vliet (een oude bekende uit Hermsens eerste roman, Het dameoffer, uit 1998) de dubieuze gang van zaken nog maar eens samen. Zij doet nog een laatste, heldhaftige poging om een positie te bemachtigen op het instituut, maar besluit dan om de concurrentie met het aanzwellende legertje van `baanloos gepromoveerden' te staken en voor zichzelf te beginnen, als romanschrijfster misschien wel, net als ooit Hermsen zelf.