`Vakbond ontkent de realiteit'

De werkgevers en de vakbonden moeten de komende maanden alle CAO's opnieuw afsluiten. De werkgevers houden vast aan het sociaal akkoord.

,,Iedereen is gespannen.'' Jan Willem van den Braak zelf ook. De directeur sociale zaken van ondernemingsvereniging VNO-NCW noemt de komende maanden cruciaal voor het herstel van de Nederlandse economie. In deze periode zullen vrijwel alle CAO's in Nederland worden vernieuwd, en moet blijken of het sociaal akkoord van november een oplossing of een wapenstilstand was.

De vakbeweging en de werkgevers staan lijnrecht tegenover elkaar over de drie belangrijkste onderwerpen: prepensioen, ziektegeld en lonen. De vakbeweging wil de prepensioenen zoveel mogelijk in stand houden, net als de lonen tijdens ziekte. VNO-NCW, de grootste werkgeversorganisatie van Nederland, denkt daar anders over, en coördineert de opstelling van hun leden in de CAO-onderhandelingen.

Hoe zijn de verhoudingen aan de vooravond van de onderhandelingen?

,,In 2005 moeten we de bocht nemen naar herstel. 2005 wordt cruciaal voor de economie en voor de arbeidsverhoudingen. En dus ook voor de CAO's. Vorig jaar was een moeilijk jaar. Die problemen hebben we op 5 november weten te bezweren. Nu zal moeten blijken of dat in de praktijk beklijft. Gaat dat goed, dan is de weg naar herstel écht ingezet. Gaat het fout, en onstaan er zware conflicten in de onderhandelingen, dan stokt het broze herstel.''

Wanneer gaat het goed, in de ogen van VNO-NCW?

,,Bij een gematigde loonkostenontwikkeling. De ruimte voor loonkosten, en dan bedoel ik loon én andere arbeidsvoorwaarden, is zeer beperkt. Dat is ook de geest van het sociaal akkoord van 5 november. Maar ik wil geen getal noemen bij de loonruimte, zoals FNV wel doet. Dat is decentraal en verschilt per bedrijfstak.''

Dus er is geen geld voor het behoud van prepensioenregelingen door uitbreiding van de ouderdomspensioenen, wat de FNV wil?

,,Technisch gesproken zal je in nogal wat gevallen met hetzelfde loonkostenbeslag alles bij het oude kunnen houden. Ik weet niet of dat in 80 procent van de gevallen zo is, zoals FNV zegt. Maar het is hoe dan ook onverstandig. In de eerste plaats zullen de `gewone' pensioenlasten de komende jaren vanzelf al enorm gaan stijgen door de vergrijzing. Er komen meer ouderen, en ze worden ouder. Ten tweede: op die manier doen we niets aan het bevorderen van langer doorwerken. En tot slot is het maar zeer de vraag of jongere generaties nog behoefte hebben aan dure collectieve arrangementen voor vroegpensioen, en het geld niet liever zelf besteden.

,,Dit FNV-scenario is een ontkenningsscenario. Het ontkent de realiteit, en biedt geen perspectief. Bovendien: als je dit doet, is echt alle financiële ruimte op voor andere mooie dingen, zoals kinderopvang, slimmer werken, en preventie- en reïntegratiebeleid voor zieke werknemers.''

Dus er is wel ruimte voor aanvulling van loon ook in het tweede ziektejaar, zoals voorzitter Van der Kolk van FNV Bondgenoten deze week voorstelde?

,,Daar is een hele duidelijke afspraak over gemaakt in het sociaal akkoord van 5 november. De loondoorbetaling bij ziekte komt in twee jaar in totaal niet uit boven de 170 procent. FNV Bondgenoten geeft nu een uitleg aan die afspraak die niet in de geest is van het akkoord en die me grote zorgen baart. Van der Kolk verwijt ons dat er niet te praten zou zijn over loonaanvulling in het tweede ziektejaar maar daarbij nóemt hij niet eens het akkoord.

,,Sterker nog: er is op 5 november voor het éérst een afspraak gemaakt die het mogelijk maakt om óók de aanvulling van het loon in het eerste ziektejaar ter discussie te stellen. Dat kan niemand ontkennen. (De loonkosten voor werkgevers zijn in het eerste ziektejaar zo'n 10 miljard euro en in het tweede jaar 1 miljard euro, red.)

,,Het is volstrekt legitiem dat werkgevers nu voorstellen doen over een lagere uitkering dan 100 procent in het eerste ziektejaar, zoals de FME (werkgevers in de metaal, red.) heeft gedaan in de CAO-onderhandelingen. Maar wat niet in de haak is, is aansturen op een loonbetaling van 200 procent in de twee ziektejaren samen. Dat is niet wat we hebben afgesproken op 5 november, en er staan zware sancties op. Als we toch 200 procent betalen, dan verdwijnt de Pemba-boete niet, en gaat de door het kabinet beloofde verhoging van de uitkering aan nieuwe WAO-ers van 70 naar 75 procent van het loon niet door.''

    • Elsje Jorritsma