Voor Derk Sauer is de cirkel rond

Independent Media, het Russische mediabedrijf van Derk Sauer gaat voor 142 miljoen dollar over in Finse handen. ,,Als je de guts hebt maak je hier fantastische winsten''

De cirkel is rond, zegt de Nederlandse ondernemer Derk Sauer. In 1989 vertrok hij voor uitgeverij VNU naar de toenmalige Sovjet-Unie om het tijdschrift Moscow Magazine uit te geven. Zijn chef was Koos Guis. Het project flopte, Sauer bleef in Moskou en begon voor zichzelf.

Zestien jaar na dato wordt Guis, directeur van Sanoma Magazines International, opnieuw Sauers chef, al is zijn werknemer inmiddels wel multimiljonair. De komende drie jaar blijft Sauer nog aan bij Independent Media om de winkel over te dragen.

Gisteren maakte de innig tevreden Sauer bekend dat de Finse uitgever Sanoma zijn mediabedrijf Independent Media inlijft voor 142 miljoen euro. Independent Media begon in 1992 met de Engelstalige krant The Moscow Times, maar werd groot door Russische versies van glossy's als Cosmopolitan, Men's Health en Seasons. Ook publiceert het management-boeken. Het bedrijf is actief in Rusland en Oekraïne, geeft 31 bladen en drie kranten uit en heeft bijna duizend werknemers. De omzet bedroeg vorig jaar 70 miljoen euro.

Sauer is al langer op zoek naar een partner. In de jaren negentig was het gemakkelijk groeien: grote buitenlandse spelers meden de grillige Russische markt. Met reden: Sauer zelf moest in 1998 tijdens de roebelcrisis een groot deel van zijn personeel ontslaan. ,,Maar als je de guts hebt, liggen hier ook fantastische winsten'', zegt hij

Onder Poetin wordt de tijdschriftenmarkt competitiever. ,,Vroeger kon je elke titel lanceren, boem-boem-boem. Nu is de Duitse uitgever Springer actief, snuffelen Bauer, Hachette en de Amerikanen rond.'' Dat het Finse Sanoma hem nu uitkoopt, is ironisch. Sauer vormde in 2001 een consortium om de tijdschriftendivisie van VNU op te kopen, maar dolf het onderspit tegen Sanoma. Twee jaar later verkocht VNU haar aandeel in Indepenent Media van 35 procent met instemming van Sauer door aan de Russische zakentycoon Potanin. Sauer stuurde toen aan op een fusie met diens Prof-media groep, waaronder de kranten Izvestija en Moskovski Komsomolets. Potanin had de kranten gekocht als propaganda-kanalen voor zijn zakenimperium. Nu het Kremlin geen politieke inmenging via media meer duldde, wilde hij met het management van Independent Media ook iets aan zijn kranten gaan verdienen.

Het project strandde. Vorig jaar kocht Sauer de 35 procent terug, volgens Russische bronnen met tien miljoen dollar verlies. Blokkeerde het Kremlin buitenlandse inmenging bij deze invloedrijke kranten? Sauer: ,,Van de kant van Prof-Media voelde ik nervositeit over Hollandse invloed op dit nationaal bezit. Van mijn kant: toen ik even in de keuken mocht kijken, dacht ik: niks voor mij. Er komen steeds telefoontjes uit het Kremlin: plaats dit, plaats dat niet.'' Zo werd Izvestija in september gedwongen haar hoofdredacteur te wippen wegens een `te emotionele' fotobijlage na de bloedige gijzelcrisis in Beslan.

Wie is nu het krisja (dak) van Sauer? Zonder zo'n krisja, een beschermer tegen maffiosi of inhalige bureaucraten, konden kleinere spelers geen zaken doen in Rusland. Vlak voordat hij in ongenade viel, had de olietycoon Michail Chodorkovski een belang van tien procent in Independent Media. Sauer: ,,God is nu mijn krisja. Zonder gekheid: vroeger was samenwerking met een oligarch nuttig, onder Poetin is het meer een risico dan een gemak.''

Het Kremlin is niet om toestemming gevraagd voor de transactie met Sanoma, maar Sauer en Guis verwachten geen moeilijkheden. Een Fins-Nederlandse uitgever ligt politiek minder gevoelig dan een Amerikaanse of Duitse, schatten ze in. ,,We zijn niet bedreigend, houden een laag profiel.'' Er zijn geen plannen om zich op de politiek gevoelige krantenmarkt te geven: de groei ligt in weekbladen. Guis: ,,Wij hebben grote ervaring met vrouwenbladen en gaan in kaart brengen wat de Russische lezeressen willen.'' In het immense Rusland met zijn zwakke infrastructuur draait het daarbij vooral om de distributie. Sauer: ,,Een keer per maand een blad bezorgen is al verdomd lastig, laat staan één keer per week.'' Sanoma's dochter Rautakirja moet het distributienetwerk van Independent Media in Rusland versterken.

Independent Media is een bescheiden acquisitie voor Sanoma. Met 250 bladen en tijdschriften, 4.500 werknemers en een omzet van 1,1 miljard euro heeft de divisie Sanoma Magazines International al een sterke positie in Oost-Europa. Koos Guis: ,,Daar ligt onze groei.'' De uitgever aast al jaren op expansie in de voormalige Sovjet Unie. ,,Een markt die nog lang niet is geconsolideerd'', denkt Guis. Zelf bouwt Sauer de komende jaren zijn Russische avontuur af: hij kocht enkele jaren geleden al een landgoed in Zeeland. Van zijn nieuwe baas mag hij in Rusland op eigen titel nog één tijdschrift lanceren: Yoga Journal. Yoga is Sauers passie. Hoeveel hij en zijn zakenpartners, een vriendenclub die rijk werd met de Postcodeloterij, verdienen aan de verkoop van zijn baby, houdt hij geheim.

    • Coen van Zwol