Ook sponsor tekent voor vier jaar bij

Vandaag begint George Bush zijn tweede ambtstermijn. In Washington gaat achter de metershoge hekken de privatisering van een nationale feestdag schuil.

Voor Michael Dell, de oprichter en president-directeur van de gelijknamige computermaker, is het vandaag een feestelijke dag. Hij maakte gebruik van een maas in de Amerikaanse wet op politieke donaties en schonk 250.000 dollar aan de inauguratie van president Bush.

Het is een minieme investering in toegang tot de machtigste man op aarde. Een stuk of honderd andere bedrijven en `captains of industry' maakten dezelfde afweging. Sommigen hopen ambassadeur in een niet te onherbergzaam land te worden, de meesten gaat het om de zaken. De farmaceutische industrie hoopt op een invoerverbod van goedkope (Amerikaanse) medicijnen uit Canada, de kernenergielobby wil eindelijk weer eens een nieuwe centrale bouwen.

President Bush is de hoofdrolspeler in een plechtige ceremonie die de waardigheid van de Amerikaanse Grondwet en het hoogste ambt symboliseert. Hij sprak dinsdag al tot zalen vol militairen en jongeren. Gisteren was hij de eregast op het `Texas Black Tie 'n Boots' bal, waar vice-president Dick Cheney een paar Texaanse laarzen cadeau kreeg.

Vandaag is de grote dag waarop de president van het Hooggerechtshof hem voor het Capitool de eed afneemt en George W. Bush aan zijn tweede ambtstermijn begint. De president houdt een `visie-toespraak', op 2 februari volgt de State of the Union-beleidstoespraak. Na de plechtigheid vandaag volgen nog een rijtoer, een parade en morgen een kerkdienst in de Washington Cathedral.

Sneeuwbuien en temperaturen beneden nul hebben het leven voor 91 procent van de kiezers in de hoofdstad die níet op de president stemden niet makkelijker gemaakt. Veel straten zijn afgezet. Parkeren is een doodzonde. In de bomvolle metro riepen autochtone reizigers gisteren dat zij ,,nog nooit zoveel bontjassen'' hadden gezien: sommige feestvierende Republikeinen van buiten de stad die geen taxi konden vinden, probeerden zich onwennig onder de grond te verplaatsen.

Achter het luchtafweergeschut, de metershoge hekken, de honden, de 13.000 gewapende ordebewakers, scherpschutters en wie weet hoeveel geheim agenten, gaat de privatisering van een nationale feestdag schuil. Big business viert weer vier jaar invloed. Over de eerste Bush-termijn hebben de steenkool- en oliebelangen, de onroerendgoedontwikkelaars, de hout- en de auto-industrie en al die andere donoren weinig te klagen.

De grote financiële instellingen zien goud glinsteren door het winterlandschap: Bush wil zijn tweede ambtstermijn beginnen met een gedeeltelijke vervanging van de sociale zekerheid door beleggingsrekeningen. Bij wie worden die belegd? JPMorgan Chase, Morgan Stanley, Wachovia en andere banken ontbreken niet op de donorlijst.

[vervolg FEEST: pagina 5]

FEEST

Omvang spandoeken is aan banden gelegd

[vervolg van pagina 1]

Wie 250.000 dollar bijdroeg aan de inauguratie, krijgt 80 kaarten voor tribunes en bal, en mag president Bush even spreken bij een lunch. Boeing, de vliegtuigbouwer, droeg 100.000 dollar bij. Het is een bescheiden som in dit gezelschap, maar meer zou ongepast lijken voor een bedrijf dat een onderzoek aan zijn broek heeft naar de verkoopmethodes die het gebruikte om de luchtmacht 100 tankervliegtuigen te verkopen ter waarde van 23,5 miljard dollar.

De stoepen langs de route van de rijtoer zijn alleen te bereiken voor de aanhouder die verschillende veiligheidsbarrières weet te nemen. De toelaatbare omvang van spandoeken is aan banden gelegd. Gezien de sinds 2001 extra verhoogde veiligheidsnormen, is de kans op verstoring van de orde gering. Vier jaar geleden deden tegenstanders van de Republikeinse president nog een `geslaagde' ei- en tomaat-aanval, die door de landelijke en plaatselijke televisie werd genegeerd.

Critici van de regering-Bush hebben ook dit jaar plannen gemaakt om hun gedachtegoed bekend te maken. Zij hebben allen die een plekje langs de route bemachtigen aangeraden zich af te wenden als de presidentiële limousine langskomt. Dat vereist geen zichtbare voorbereidingen die in het veiligheidsfilter blijven hangen. Andere acties en marsen zijn beloofd.

De Bush-inauguratie kost ruim 40 miljoen dollar. Zijn voorganger, president Bill Clinton, deed het in 1993 voor 33 miljoen dollar. Op zulke uitgaven aan een, vrijwel besloten, feest is de kritiek gekomen dat het ongepast zou zijn in een tijd van oorlog in Irak en rampspoed in Azië. In reactie daarop heeft het organisatiecomité een zekere matiging van openbare drukte en luxe betracht.

Maar de inauguratie wordt niet teruggebracht tot één lunch, zoals president Roosevelt in 1945 deed. Het feest van vandaag gaat over vrijheid en democratie, zegt men, exact wat president Bush met de oorlog in Irak aan het Midden-Oosten en de rest van de wereld wil brengen.

www.nrc.nl/Amerika: Marc Chavannes houdt op de website van NRC Handelsblad een weblog bij over de politiek, het debat en het dagelijks leven in de Verenigde Staten.