DUITSLAND

Porno-kunst uit Wenen

De avantgarde van de vroege 20ste eeuw, vooral die in Wenen, was verslaafd aan schandalen. Het liefst provoceerde men met hyperpikante naakten – nu in Frankfurt te zien. Zo provoceert Gustav Klimt met een naakte zwangere, terwijl Oskar Kokoschka's affiche van een hekserig wijf door zijn drastische vormen nog steeds lichtelijk choqueert. En Egon Schiele had niet alleen een voorliefde voor kinderlijk jonge meisjes, hij leefde zich ook uit in het schilderen van een non in een hartstochtelijke omhelzing met een kardinaal.

Van 28 jan t/ 24 april in de Kunsthalle Schirn, Römerberg, Frankfurt/M. Dag beh ma 10-19u, wo/do tot 22u. Inl 0049-69299882-0 of www.schirn-kunsthalle.de

Experimentele hoeren

De impressionist Edgar Degas liet zich voor zijn grafische werk vaak door bordeelbezoeken inspireren. Toen hij in 1917 stierf vernietigde zijn broer een groot deel van dat werk. Wat overbleef prijkt nu in Tübingen. De expositie Bordell und Boudoir maakt zijn titel waar en de plaatjes van vrijende tippelaarsters en mollige hoerenmadams dienen niet alleen maar een zinnelijk doel. Het zijn ook stijloefeningen. Zo nam Pablo Picasso de bordeelscène Les Demoiselles d'Avignon als aanleiding voor radicale componeer -en kleurexperimenten, die de kunst vernieuwden. En Paul Cézannes antwoord op de Olympia van Manet was een lichtekooi in furieuze streken. Dat hoeren net als kunstenaars outsiders zijn, verbond de schilders en hun objecten. Maar echte maatschappijkritiek kwam pas na WOI.

T/m 3 april in de Kunsthalle, Philosophenweg 76, Tübingen. Dag beh ma 10-18u; Inl 0049-70719691-0 of www.kunsthalle-tuebingen.de

En verder

Design-meubelbeurs t/m 23 jan Messe van Keulen: 00 49-2218210; etsen van Albrecht Dürer t/m 5 feb Suermondt-Ludwig-Museum, Aken: 0049-241479 800; grote overzichtstexpositie van beeldende kunst uit Duitsland van 21 jan t/m 13 mrt Haus der Kunst, München0049-8921127127.